Mafia sycylijska. Prywatna ochrona jako biznes

Książka autorstwa Gambetty stanowi jedno z kluczowych dzieł w dziedzinie nauk społecznych opublikowanych na początku lat 90. Popularność tej pracy wynika nie tylko z fascynującego tematu dotyczącego mafii sycylijskiej, lecz przede wszystkim z jej interdyscyplinarnego podejścia i doskonałego warsztatu metodologicznego. Gambetta przyjmuje perspektywę interdyscyplinarną, analizując fenomen mafii sycylijskiej poprzez pryzmat teorii racjonalnego działania. Mafia jest przedstawiana jako przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją i sprzedażą ochrony, konkurując na rynku z instytucjami państwowymi oraz innymi grupami przestępczymi. W sytuacji niskiego poziomu zaufania w transakcjach oraz braku jasnych praw własności, koszty transakcyjne mogą wzrosnąć do tego stopnia, że ryzyko handlu staje się zbyt wysokie. W takim kontekście, uczestnicy wymiany gospodarczej potrzebują trzeciej strony, która zapewniłaby im wiarygodność, i taką rolę pełni mafia. Ochrona zapewniana przez mafię staje się substytutem zaufania, umożliwiając funkcjonowanie rynku. Mafia reguluje rynek, nadzorując transakcje, ustanawiając ceny, organizując przetargi, zapewniając jakość, egzekwując zobowiązania i nawet chroniąc pracowników przed wyzyskiem. Gambetta bada to zjawisko, integrując podejścia ekonomiczne, gospodarcze, socjologiczne, politologiczne oraz z antropologii kulturowej.