Polska na mundialach

Książka „Polska na mundialach” to opowieść o występach reprezentacji Polski na turniejach finałowych Mistrzostw Świata w piłce nożnej. Publikacja wydana nakładem wydawnictwa ARENA wydaje się skierowana w pierwszej kolejności do sympatyków futbolu. Jednak w rzeczywistości autor książki „Polska na mundialach” szczegółowo i wyczerpująco przedstawia historię najnowszą Polski przez pryzmat sukcesów i porażek piłkarskiej reprezentacji na łącznie aż 9 mundialach. Szczególnie występy reprezentacji Kazimierza Górskiego w latach 70. XX wieku okazują się fantastyczną pocztówką z przeszłości, gdzie cały kraj jednoczył się przy okazji spotkań drużyny narodowej. Jak opisuje Marek Balon, w owym czasie piłka nożna była jedną z niewielu okazji do świętowania, a zbiorowa euforia po sukcesach na boiskach odniesionych przez reprezentację Polski w 1974 i 1982 roku była ogromna. Na boiskach RFN i Hiszpanii drużyna narodowa zdobyła 3. miejsce, a piłkarze z tamtego pokolenia uważani byli za najlepszych na świecie.

Rozmowy na temat najlepszego piłkarza w historii polskiej piłki odżyły po sukcesach odniesionych przez Roberta Lewandowskiego na niwie klubowej. Jeszcze na przełomie XX i XXI wieku reprezentacja Polski przeżywała spory kryzys sportowy i organizacyjny, którego efektem okazał się trwający aż 16 lat rozbrat drużyny narodowej z największą imprezą sportową na świecie. Wielokrotnie zastanawiałem się, z czego wynikała ta posucha w latach 90. XX wieku? Marek Balon w „Polska na mundialach” szczegółowo wyjaśnia ową kwestię w rozdziale poświęconym Mistrzostwom Świata w 2002 roku, rozgrywanym na boiskach Japonii oraz Korei Południowej. Rzut oka na nazwiska reprezentantów Polski nie pozostawia złudzeń, że na tle innych drużyn kadra Jerzego Engela była w gruncie rzeczy outsiderem. Próżno było szukać w ekipie Polaków takich nazwisk światowej piłki jak Zbigniew Boniek czy Grzegorz Lato. Wspomnieni piłkarze, jak wyjaśnia autor książki „Polska na mundialach”, byli piłkarzami fenomenalnymi nie tylko na rodzimym podwórku, ale również w skali europejskiej i światowej. To spora zaleta narracji prowadzonej przez Marka Balona w publikacji związanej z mundialami, że autor opisuje nie tylko największe osiągnięcia polskich drużyn narodowych reprezentujących Polskę na arenach piłkarskich całego świata, ale również przedstawia okoliczności, w których rozgrywano mecze i szczegółowo omawia zależności, jakie determinowały sukcesy albo ich brak. W rozdziale związanym z Mistrzostwami Świata w Korei, które skądinąd pamiętam jak przez mgłę, okazuje się, że kadra Jerzego Engela za bardzo uwierzyła sobie po pokonaniu przeciwników w meczach eliminacyjnych. Szczególnie okazałe zwycięstwo 3:0 nad Norwegią na początku września 2001 roku, w ocenie autora książki „Polska na mundialach”, miało zgubne konsekwencje dla występu narodowej reprezentacji na Mistrzostwach Świata w Korei w 2002 roku. Norwegia, jak przekonuje Marek Balon, nie była wówczas drużyną o wysokich aspiracjach. Mimo to uznano w Polsce awans kosztem Skandynawów za ogromny sukces, a to z kolei podsyciło oczekiwania kibiców i całego środowiska piłkarskiego wobec przyszłych zmagań o Puchar Świata.

W kolejnych latach po Mundialu w Korei i Japonii parokrotnie miałem okazję obejrzeć skrót pamiętnego meczu otwarcia, rozgrywanego 4 czerwca 2002 roku. Mecz ten przeszedł do historii polskiego futbolu z trzech powodów, choć tylko jeden z nich szczegółowo opisuje Marek Balon w książce „Polska na mundialach”. Pierwszym oczywiście był fatalny występ reprezentacji Polski, zakończony sromotną porażką 0:2 w meczu z azjatyckim przeciwnikiem. Powrót na Mistrzostwa Świata w piłce nożnej odbił się szerokim echem w naszym kraju również z powodu oryginalnego anturażu, jaki związany był z meczem Polska – Korea Południowa w Busan. Edyta Górniak przedstawiła adaptację hymnu Polski, która do dziś budzi gorące emocje. Ostatnim z powodów, o których wspominałem, okazał się występ Marcina Dańca w skeczu związanym z Mundialem w Korei i Japonii. Marek Balon w książce „Polska na mundialach” koncentruje się na występie reprezentacji Polski, między innymi analizując fatalne przygotowanie fizyczne na tle rywala z Korei Południowej. Nawet z perspektywy lat widać, że gospodarze tamtego pamiętnego meczu biegali szybciej, podawali celniej i strzelali skuteczniej niż drużyna prowadzona przez Jerzego Engela.

Książka „Polska na mundialach” to nie lada gratka dla kolekcjonerów i starszych kibiców, pamiętających największe sukcesy reprezentacji Polski na Mistrzostwach Świata w piłce nożnej. Młodsi fani futbolu dzięki książce Marka Balona mogą prześledzić występy drużyny narodowej na poprzednich Mundialach i zrozumieć, co kryje się za słowami starszego pokolenia: „kiedyś to było!” ?

Piłka nożna to najpiękniejszy sport na świecie? Na pewno łatwiej uwierzyć w te słowa, kiedy kibicuje się reprezentacji Brazylii, Hiszpanii czy Argentyny. Każda z wymienionych drużyn odnosiła w przeszłości spektakularne sukcesy, które nierzadko są powodem ogromnych oczekiwań w przyszłości. Reprezentacja Polski zdaje się pozostawać wolna od presji związanej z wygraną Mundialu, choć w przeszłości mieliśmy ku temu wszelkie argumenty. Najbliżej zdobycia złotego medalu na Mistrzostwach Świata była drużyna narodowa pod wodzą Kazimierza Górskiego i Antoniego Piechniczka jako asystenta. W książce „Polska na mundialach” Marek Balon szczegółowo opisuje m.in. słynny „mecz na wodzie”, jak przyjęło się określać spotkanie reprezentacji Polski z kadrą Republiki Federalnej Niemiec rozegrane 3 lipca 1974 roku na stadionie Waldstadion we Frankfurcie nad Menem. Autor książki nie ucieka od kontrowersyjnych tematów i poszukuje odpowiedzi na pytanie, czy wspomniany wyżej mecz rzeczywiście musiał odbyć się w planowanym terminie, czy też była to misterna gra prowadzona przez organizatorów, inspirowana obawami o zderzenie z „Orłami Górskiego”. Moją uwagę zwróciły również słowa Marka Balona, związane z oceną występu reprezentacji Polski na boiskach Republiki Federalnej Niemiec. Zdaniem autora książki „Polska na mundialach”, drużyna narodowa naszego kraju nigdy nie była tak blisko triumfu na najważniejszej imprezie sportowej na świecie, jak wtedy, gdy w półfinale Mundialu po kontrowersyjnym meczu uległa rywalowi 0:1.

Wydarzenia związane z sukcesami kadry Kazimierza Górskiego i później Antoniego Piechniczka wydają się z perspektywy czasu zamierzchłą historią. Dla kibiców urodzonych na przełomie XX i XXI wieku albo później, trzecie miejsce na Mundialu to melodia odległej przeszłości i niemożliwe do oczekiwania podobne sukcesy od drużyny narodowej. Często sam awans na finałowy turniej uchodzi za sukces, co nie może dziwić, jeśli uważnie wczytać się w książkę „Polska na mundialach”. Marek Balon mundialową opowieść rozpoczyna od roku 1938. Były to trzecie w historii Mistrzostwa Świata, wcześniej piłkarze rywalizowali w mocno ograniczonej formule w 1930 i 1934 roku odpowiednio na boiskach Urugwaju oraz Włoch. To niesamowite, ale w przededniu wybuchu II Wojny Światowej w 1938 roku, Europa oszalała na punkcie piłki nożnej. Obecnie miasta-gospodarze w ramach Mundialu muszą zapewnić pojemność stadionu w okolicach 50 tysięcy wolnych miejsc do siedzenia. Jak opisuje autor książki „Polska na mundialach”, średnia frekwencja na meczach Mistrzostw Świata w piłce nożnej organizowanych we Francji wynosiła ponad 25 tysięcy! Reprezentacja Polski nie zaistniała na Mundialu w 1938 roku, jednak jako debiutant zapisała się m.in. niesamowitym meczem z Brazylią, rozstrzygniętym dopiero po dogrywce. Wynik? 6:5 dla drużyny z Ameryki Południowej. Marek Balon oddaje honory m.in. Ernestowi Wilimowskiemu, najlepszemu piłkarzowi reprezentacji Polski w okresie XX-lecia międzywojennego. Autor książki „Polska na mundialach” szczegółowo opisuje występ piłkarza Ruchu Chorzów, który w debiucie na Mundialu strzelił 4 bramki Brazylii. Wyczyn godny uznania nawet po stu latach od opisywanych wydarzeń, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę występy drużyny Kanarków na kolejnych Mundialach, gdzie zawsze występują w roli pretendenta do zdobycia złotego medalu. Osobna i nie mniej interesująca historia przedstawiona przez Marka Balona w książce „Polska na mundialach” jest kwestia związana z brakiem kwalifikacji do Mundialu rozgrywanego 4 lata wcześniej. W eliminacjach MŚ 1934 Polska nie wyjechała do Pragi na rewanż z Czechosłowacją. Jak wyjaśnia autor książki „Polska na mundialach”, był to pierwszy w historii mundialu „polityczny” walkower.

Piłka nożna elektryzuje kibiców na całym świecie, a sukcesy poszczególnych reprezentacji to wdzięczny temat do rozmów z innymi kibicami futbolu. Książka „Polska na mundialach” prezentuje w tym zakresie rzetelną i barwną opowieść o występach reprezentacji Polski w ciągu minionych stu lat. W historii najnowszej występy kadry narodowej kojarzą się przede wszystkim z Koreą i Japonią w 2002 roku, a dalej Rosją 2018 oraz Katarem 2022. Na żadnej z wymienionych imprez drużyna piłkarska Polski nie była uważana za faworyta. Zupełnie inaczej prezentuje się siła rodzimej piłki w czasach nieco zapomnianych, a przecież będących współcześnie nadal powodami do narodowej dumy. Polecam publikację Marka Balona kibicom pamiętającym sukcesy reprezentacji Polski na międzynarodowych arenach lub tym czytelnikom, którzy chcieliby się o nich dowiedzieć więcej! ?