Gogol w Rzymie

W książce znajdziemy dwa dzieła rosyjskiego pisarza Pawła Annienkowa, którego twórczość nie jest powszechnie znana w Polsce. Pierwsze z nich to "Wspomnienie Gogol w Rzymie", napisane w 1857 roku. To przenikliwy portret Nikołaja Gogola, ważnej postaci rosyjskiej literatury. Annienkow poznał Gogola na przełomie lat 1831/1832, a w 1841 roku odwiedził go w Rzymie, gdzie miał okazję obserwować jego pracę nad "Martwymi duszami". Annienkow w swoich obserwacjach twierdzi, że jeśli "Martwe dusze" można porównać do pomnika, to jednocześnie są one grobem, który Gogol zaczął sobie kopać za życia. To dzieło było dla pisarza celą pokutną, z której nie wyszedł żywy.

Drugi tekst, "Listy z zagranicy", powstał w latach 1840-1843 i dokumentuje półtoraroczne spostrzeżenia autora z podróży. Annienkow analizuje zmiany zachodzące w krajach Europy Zachodniej, zwłaszcza widoczne we Francji, która przechodziła transformację od feudalizmu do kapitalizmu. Jak pisze Robert Papieski, we Francji "miejsce bogów zajęli ludzie, a miejsce Boga wypełnił człowiek". Annienkow w swoich listach z poczuciem humoru i ironią opisuje wydarzenia kulturalne, naukowe i polityczne, których był świadkiem w takich krajach jak Francja, Niemcy, Szwajcaria, Włochy, Belgia i Austria, skutecznie przyciągając uwagę czytelnika.

Na końcu książki znajduje się esej Roberta Papieskiego, który pełni rolę posłowia. Tłumacz przedstawia w nim życie i twórczość Pawła Annienkowa w kontekście literackim i społecznym ówczesnej Rosji oraz Europy, co dodatkowo wzbogaca zrozumienie jego dzieł.