Czy dług publiczny musi rosnąć? Analiza instytucjonalnych uwarunkowań polityki fiskalnej

Jeśli spojrzymy na globalny dług publiczny jako 100%, to zadłużenie sześciu państw — Stanów Zjednoczonych, Japonii, Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch — stanowi ponad osiem dziesiątych całości, co odpowiada prawie 70% światowego PKB. Zastanawiające jest, dlaczego to najzamożniejsze kraje są najbardziej zadłużone. Temat ten, nazwany paradoksem „bogatych dłużników”, stanowi sedno tej książki. Autor w swojej analizie opiera się na trzech kluczowych założeniach.Pierwszym założeniem jest to, że podstawową funkcją zaciągania pożyczek nie jest ratunek przed finansowymi problemami, ale raczej przekazywanie kapitału od tych, którzy mają go chwilowo nadmiar, do tych, którzy oferują atrakcyjne oprocentowanie przy akceptowalnym ryzyku. Drugie założenie wskazuje, że kapitał w rękach sektora publicznego oznacza dyskrecjonalną władzę w kwestii redystrybucji, a im większy jest posiadany kapitał, tym większą władzę mogą sprawować podmioty publiczne. Trzecie założenie zwraca uwagę na to, że kapitał redystrybuowany przez państwo może prowadzić do wtórnego kreowania prywatnych praw własności. Najbogatsze kraje zadłużają się, ponieważ ich dług jest atrakcyjną inwestycją kapitału, dającą tym samym ich rządom szczególną władzę, którą można umocnić poprzez inwestowanie kapitału w różnorodne aktywa. Choć myśl ta nie jest nowa, to przypomina tezy stawiane przez klasyków ekonomii, takich jak Adam Smith i Jean Baptiste Say. Say twierdził nawet, że dla władz pożyczki są ważniejsze niż proch strzelniczy. Smith z kolei argumentował, że dług publiczny trwale przekształca porządek instytucjonalny państw i ich struktury społeczne, co autor książki stara się ująć w sformalizowany model.