Nad księgami opata Jana. O naśladowaniu Chrystusa

W historii chrześcijaństwa można odnaleźć kilka tekstów literackich pochodzących ze środowisk monastycznych, które od wieków cieszą się dużą popularnością i wywarły istotny wpływ na kształtowanie duchowości, wyrażając ludzkie pragnienie zbliżenia się do Boga. Wśród najstarszych tego typu dzieł znajduje się "Księga starców" oraz literatura związana z egipską pustynią. Ważnym utworem są "Wyznania" świętego Augustyna, które uznaje się za część literatury monastycznej, choć autor żył w mieście. Był mnichem wedle ówczesnych pojęć, założył wspólnotę, napisał jej regułę i ostatecznie został biskupem.

Innym kluczowym dziełem jest "Reguła św. Benedykta", która nie tylko w teorii, ale przede wszystkim w praktyce przecierała szlaki życia chrześcijańskiego, formując wiele osobowości i przez to wpływając na społeczeństwo. Kolejnym znaczącym dziełem jest "O naśladowaniu Chrystusa". Najwcześniejsze kopie rękopiśmienne pochodzą z Włoch i choć nie były dokładnie datowane przez kopistów, dzięki charakterystyce pisma ustalono, że najstarsza znana kopia powstała między 1280 a 1330 rokiem w Vercelli. Jest to znaczące, ponieważ Tomasz z Kempen, któremu przypisuje się autorstwo, urodził się dopiero w 1380 roku. Wielu innych autorów przez lata błędnie przypisywano te dzieło, w tym mistyków z późnego średniowiecza. Pomimo pomyłki drukarza Guntera Zainera z Augsburga, który w 1472 roku przypisał to dzieło Tomaszowi jako autorowi, przekonanie to utrzymuje się do dzisiaj.

Nawet profesorowie uniwersytetu, jak św. Jan Kanty, zajmowali się kopiowaniem książek, co było wówczas główną metodą ich pozyskiwania. Hipoteza o autorstwie Jana Gersona, profesora Sorbony, była uzasadniona, gdyż błędna interpretacja nazwiska mogła prowadzić do pomyłek, a we Francji lepiej pamiętano Gersona niż Giovanniego Gerseno z Vercelli. Mimo tych zawiłości, wielu autorów poprawnie przypisuje autorstwo tej książki właściwej osobie.