Polska. Dwory, zamki, pałace

W okresie wczesnego średniowiecza wyłącznie władcy mieli prawo do budowy zamków, które symbolizowały ich militarną przewagę oraz panowanie nad danymi terenami. Dopiero w przełomie XII i XIII wieku biskupi zaczęli tworzyć zamki w ramach swoich kasztelanii majątkowych. Zakaz budowy zamków przez osoby prywatne został ostatecznie złamany po połowie XIII stulecia. W końcowych dekadach tego wieku oraz w XIV wieku możnowładcy zaczęli wznosić obronne rezydencje w centrum swoich posiadłości.Wraz z okresem nowożytnym siedziby szlachty stopniowo traciły swoje funkcje obronne, ewoluując w kierunku pałaców, zgodnie z duchem tamtych czasów i oczekiwaniami ich mieszkańców. Wawel stanowił wówczas niedościgniony wzór na ziemiach polskich, choć podejmowano liczne próby dorównania jego wspaniałości. W XVII wieku renesansowe wille i manierystyczne kasztele ustąpiły miejsca masywnym, bogato zdobionym rezydencjom barokowym. Majestatyczne budowle, takie jak Krzyżtopór, oraz pałace kresowych "królewiąt" stały się symbolami potęgi i prestiżu. Najważniejsze rody inwestowały fortuny, aby zaznaczyć swoją pozycję, powołując do stworzenia tych architektonicznych dzieł najlepszych artystów, często przybywających z zagranicy.