Alternatywy w edukacji

Alternatywna edukacja stała się istotnym elementem współczesnej polskiej pedagogiki, wynikając z potrzeby przeciwdziałania masowości tradycyjnego kształcenia, jego ukrytym programom i pośredniej przemocy. Popularność tego nurtu wzrosła dzięki rosnącej liczbie monografii, zbiorowych prac i artykułów poświęconych tej tematyce, które zaczęły się pojawiać pod koniec lat 80. i na początku 90. XX wieku, kiedy dostęp do zachodniej myśli pedagogicznej stał się łatwiejszy. Wówczas zyskały na znaczeniu podejścia takie jak Montessori, Freinet, Waldorf, antypedagogika czy gestalt. Warto też wspomnieć o wpływowych dziełach autorów takich jak Ivan Illich, John Holt czy Hubertus von Schoenebeck. Szczególną rolę w rozpowszechnianiu edukacji alternatywnej odegrał Bogusław Śliwerski, współredaktor tej książki, znany jako niestrudzony propagator i organizator wielu międzynarodowych konferencji tematycznych.Na tej kanwie osobista refleksja zyskuje na znaczeniu. Wielu z nas, stojących przed wyzwaniami klasycznej edukacji, napotykało konieczność dostosowywania się do jej sztywnych norm, mimo prób oporu. Uczniowie często mieli do czynienia z różnymi nauczycielami, zgodnie ze spostrzeżeniami Janusza Korczaka, który podzielił pedagogów na takich, którzy nauczyli lekceważyć obowiązki, tyranów zniechęcających do nauki i fanatyków wprowadzających młodzież w chaos wiedzy bez praktycznego zastosowania. Niemniej jednak, wspomnienia o tych nauczycielach budzą mieszane uczucia: czasem rozżalenie, czasem wdzięczność wobec tych nielicznych, którzy mimo restrykcji pomagali uczniom marzyć i myśleć krytycznie, choć sami również byli ograniczeni systemem.