Z dawnych rozważań wokół ontologii dziejów i aksjologii dziejopisarstwa

Warto poświęcić chwilę refleksji, aby zrozumieć, że słowo "historia" ma dwa kluczowe znaczenia. Pierwsze odnosi się do zdarzeń z przeszłości, zarówno tej odległej, jak i bliższej. Drugie oznacza proces badania i opisywania tych wydarzeń w narracji, która nie tylko może, ale często powinna być krytycznym i dociekliwym dyskursem. W tym drugim sensie historia staje się nie tylko gatunkiem literackim, ale również nauką, dyscypliną akademicką. Jednak ani w starożytności, ani w średniowieczu – dwóch z trzech okresów, z których wywodzą się źródła tej książki – historia w rozumieniu badania i opisywania dziejów nie była traktowana jako nauka. Taki stan rzeczy wynikał z greckiej koncepcji nauki, przejętej potem przez myślicieli chrześcijańskich, która do dziś pozostaje aktualna. Najbardziej wyrazistą formę przyjęła u Arystotelesa. Książka analizuje tę dynamikę na przestrzeni antyku, średniowiecza i renesansu, ukazując próby złagodzenia zidentyfikowanego przez Arystotelesa konfliktu między nauką a historią.