Świadkowie historii? Średniowiecze w dziejopisarstwie Europy Środkowej dawniej i dziś

Książka Wojciecha Iwańczaka koncentruje się na analizie postrzegania przeszłości poprzez dwuznaczne pojęcie "świadków historii". W jej pierwszej części autor zagłębia się w różnorodne średniowieczne źródła, starając się uchwycić specyficzne spojrzenie na ówczesne wydarzenia i zjawiska z perspektywy ich twórców. Przeprowadza szczegółową analizę dzieł takich jak kroniki autorstwa Jana Długosza, teksty Eneasza Sylwiusza Piccolominiego, kroniki czeskie z okresu Luksemburgów, na czele z wybitną Kroniką Zbrasławską, oraz narodową rymowaną kronikę czeską zwaną Dalimila. Dodatkowo, Iwańczak bada granice twórczej swobody pisarzy w średniowieczu w specjalnym szkicu.

W drugiej części książki znajdujemy studia dotyczące XIX- i XX-wiecznej historiografii mediewistycznej, zaczynając od twórczości czeskiego historyka Franciszka Palackiego, poprzez prace Josefa Macka, Franciszka Grausa, aż po badania współczesnych uczonych, takich jak Stanisław Russocki, Stanisław Bylina i Jerzy Kłoczowski. W tym ujęciu "świadkowie historii" to także uczeni, którzy, badając przeszłość, pozwalają nam lepiej zrozumieć średniowieczny świat poprzez swoje życie i naukowe osiągnięcia. Wojciech Iwańczak ukazuje, jak prace tych wybitnych badaczy przyczyniają się do odkrywania i interpretacji świata, jaki istniał wieki temu.