Sercem, ciałem i duszą

„Sercem, ciałem i duszą” przeczytałam szybko, trochę z przyzwyczajenia, trochę z czułości do starych romansów, a trochę dlatego, że Diana Palmer ma tę irytującą umiejętność pisania książek, które nawet jeśli są przewidywalne, to i tak jakoś wchodzą pod skórę. I chyba właśnie od tego chcę zacząć: to nie jest powieść, która zachwyca nowatorstwem, tylko taka, która działa znajomym rytmem. Starszy mężczyzna, młodsza kobieta, zranienie, duma, poczucie winy, opieka, bliskość, trochę bólu i oczywiście obietnica, że na końcu wszystko zostanie poskładane. Jeśli ktoś zna Palmer, od razu rozpozna ten układ. Jeśli ktoś jej nie zna, dostanie książkę bardzo charakterystyczną, wręcz modelową dla tej autorki.

Najpierw powiem o tym, co mnie w tej historii naprawdę zatrzymało, zanim przejdę do tego, co mnie drażniło. Otóż podobał mi się sam punkt wyjścia. Mężczyzna, który traci wzrok i musi nagle zmierzyć się nie tylko z własną bezradnością, ale też z tym, że potrzebuje drugiego człowieka, to materiał na coś więcej niż zwykły romans. W tej sytuacji od razu pojawia się napięcie innego rodzaju niż tylko erotyczne czy uczuciowe. Chodzi o zależność, o dumę, o wstyd, o złość na własną słabość. A kiedy po drugiej stronie staje kobieta, która nie ucieka, tylko pomaga, cała relacja od początku nabiera ciężaru. Nie wielkiego, dramatycznego, ale wystarczającego, by czytać dalej z autentycznym zainteresowaniem.

I właśnie tu Palmer wypada całkiem dobrze. Nie pisze tego przesadnie górnolotnie, nie próbuje z sytuacji robić wielkiej egzystencjalnej przypowieści, tylko prowadzi historię prosto, bardzo po swojemu. Ta prostota ma oczywiście swoją cenę. Kto szuka subtelności psychologicznej, ten będzie trochę rozczarowany. Ale kto ma ochotę na klasyczny romans, w którym emocje są podane jasno i bez udziwnień, ten raczej dostanie to, po co przyszedł. Ja sama, jako czytelniczka romansideł od wielu lat, doceniam czasem właśnie taką nieskomplikowaną uczciwość. Palmer nie udaje, że napisze nam sagę o kondycji człowieka. Ona pisze o tym, że dwoje ludzi ma do siebie dojść, choć po drodze oboje będą się szarpać z własnym charakterem.

A charakterów tutaj, jak to u niej, nie brakuje. On jest starszy, uparty, zraniony i chwilami trudny do zniesienia. Ona młodsza, ale nie całkiem bezwolna, raczej cierpliwa, wierząca, trzymająca się zasad. I właśnie te zasady są w tej książce bardzo widoczne. Palmer od dawna pisze romanse zanurzone w dość tradycyjnym porządku moralnym, i tutaj też to czuć. To nie jest historia bezczelna, rozpasana ani szczególnie nowoczesna w podejściu do relacji. Raczej przeciwnie. Jest w niej coś staroświeckiego, czasem wręcz konserwatywnego, ale nie mówię tego wyłącznie jako zarzut. Dla wielu czytelniczek to właśnie będzie część uroku. To romans, który wierzy w cierpliwość, w przyzwoitość, w opiekę, w to, że bliskość buduje się nie tylko pożądaniem, ale też codziennym trwaniem przy drugim człowieku.

Bardzo ciekawy był dla mnie także ten religijny ton, który przewija się w tle. Nie dominuje całej książki, ale jest obecny i nadaje jej specyficzny klimat. Czuć, że to świat, w którym pewne granice są ważne, a emocje nie są całkiem odklejone od systemu wartości. To akurat wyróżnia Palmer na tle wielu współczesnych romansów, które często idą od razu w fizyczność albo w psychologiczne rozedrganie. U niej nawet kiedy bohaterowie się miotają, nadal istnieje pewien porządek. Jednych to będzie irytować, inni odetchną z ulgą.

Nie znaczy to jednak, że książka jest bez wad, bo nie jest. I to takich całkiem wyraźnych. Przede wszystkim Palmer bywa zbyt łatwa. Mam na myśli nie styl, tylko sposób rozwiązywania napięć. Są momenty, kiedy człowiek czuje, że przydałoby się więcej trudnej rozmowy, więcej prawdziwego zmagania, więcej czasu na dojście do pewnych emocji. Tymczasem autorka czasem jakby skraca drogę. Daje scenę, buduje konflikt, po czym zamiast go naprawdę rozpracować, prowadzi bohaterów dalej, bo happy end przecież i tak już czeka za rogiem. To bywa wygodne, ale też odbiera historii część głębi. Ja lubię, kiedy romans trochę mnie pomęczy, kiedy każe bohaterom zapracować na finał. Tutaj momentami miałam poczucie, że Palmer znów zbyt szybko rozdaje nagrody.

Podobnie z konstrukcją bohaterów. On, choć interesujący w swojej chwilowej bezradności, momentami znów staje się typowym mężczyzną z prozy Palmer, czyli takim, któremu wszystko wolno, bo cierpi. Ona z kolei chwilami aż za bardzo przypomina kobietę, która rozumie więcej, wybacza szybciej i po prostu niesie emocjonalny ciężar całej relacji. Rozumiem ten model, znam go z dziesiątek romansów, ale nie będę udawała, że mnie nie męczy. Dojrzała czytelniczka już trochę gorzej znosi męskich bohaterów, którym własny ból służy za przepustkę do grubiaństwa.

A jednak, mimo tych zastrzeżeń, czytało mi się to dobrze. Naprawdę dobrze. Jest w tej książce miękkość, jest coś kojącego w jej przewidywalności. To trochę jak powrót do starego swetra. Może nie jest najbardziej efektowny, może nie zachwyca fasonem, ale człowiek i tak go zakłada, bo wie, że będzie mu w nim dobrze. „Sercem, ciałem i duszą” właśnie taka jest. Nie zaskakuje, nie burzy schematów, nie udaje czegoś większego niż jest. A jest po prostu solidnym, klasycznym romansem z happy endem, z wyraźnym podziałem ról, z odrobiną cierpienia i z dużą wiarą w to, że miłość jednak potrafi przyjść tam, gdzie człowiek już dawno zamknął drzwi.

Gdybym miała ocenić tę książkę nie jako krytyczka, tylko jako kobieta, która od lat czyta romanse i już dobrze zna własne słabości, powiedziałabym tak: to nie jest najlepsza Palmer, ale to jest Palmer bardzo uczciwa wobec własnego stylu. Jeśli ktoś lubi jej sposób opowiadania, dostanie dokładnie to, czego oczekuje. Jeśli ktoś chciałby czegoś ostrzejszego, nowocześniejszego albo psychologicznie bardziej złożonego, pewnie się odbije. Ja się nie odbiłam. Przeciwnie, weszłam w tę historię bez większego oporu, dałam się jej poprowadzić i zamknęłam książkę z tym cichym poczuciem, że spędziłam kilka godzin w świecie może naiwnym, ale jednak przyjemnym. Czasem to naprawdę wystarcza.