Przez krew i zgliszcza

Szczecin to jedyne miasto położone za linią Odry i Nysy Łużyckiej, które w wyniku decyzji Stalina stało się częścią Polski, co miało być formą rekompensaty za utracone Wilno. Miasto to od zawsze odgrywało istotną rolę jako ośrodek przemysłowy i kluczowy punkt komunikacyjny. Jednak zarówno podczas III Rzeszy, jak i po wojnie, Szczecin zapłacił wysoką cenę za swoją strategiczną pozycję. Naloty alianckie pozostawiły po sobie ruiny, a zniszczeń dopełniły działania Armii Czerwonej. Decyzja o przynależności Szczecina była dla Stalina elementem rozgrywki politycznej, mającej na celu osłabienie niemieckiego wpływu nad Morzem Bałtyckim przez pozbawienie ich kluczowego portu, co ograniczyło niemiecką ekspansję gospodarczą. Początki polskiej administracji w tym mieście nie były łatwe. Wrogość ze strony miejscowych Niemców i Rosjan oraz nocne zamieszki z udziałem Wehrwolfu, maruderów i dezerterów nie sprzyjały osiedlaniu się. Działania Armii Czerwonej przypominały raczej okupację, z portu wywożono zrabowane dobra przy współudziale Niemców. Szczecin zyskał polski charakter dzięki staraniom pierwszego prezydenta Piotra Zaręby i wojewody Leonarda Borkowicza. Mimo trudnych warunków, ich działania umożliwiły "przyprowadzenie Szczecina do Polski". Ta opowieść przedstawia trudne czasy na polskim "Dzikim Zachodzie". Marek A. Koprowski, pisarz i historyk zajmujący się tematyką wschodnią, dokumentuje te wydarzenia w swoich książkach. Jest autorem uhonorowanym wieloma nagrodami, w tym Nagrodą im. Oskara Haleckiego za pracę nad tematyką wschodnią Polski w XX wieku, oraz nagrodą „Polcul – Jerzy Bonicki Fundation” za pielęgnowanie polskiej kultury na Wschodzie.