Pochówek dla rezuna

Ryszard Kapuściński otwiera książkę, która zagłębia się w skomplikowane dzieje relacji polsko-ukraińskich. Obszar ten, naznaczony napięciami i wzajemnymi oskarżeniami, szczególnie mocno odczuł te trudności w latach czterdziestych XX wieku. Wioski w Beskidach i Bieszczadach były świadkami tragicznych wydarzeń, które przyczyniły się do ich znikania z mapy, zarówno z powodu przymusowych wysiedleń, jak i brutalnych mordów. To były czasy utraconych domów i niezliczonych mogił rozsianych po obu stronach granicy. Wołyń, Zawadka Morochowska, Bandera, AK, OUN, UPA, czy Łemkowie to tylko niektóre z nazw, które utkwiły w trudnej pamięci wzajemnych krzywd.Mimo upływu lat, dla mieszkańców tych terenów przeszłość pozostaje żywa, choć nowe pokolenia starają się ją zrozumieć i znaleźć przebaczenie. Paweł Smoleński w swojej książce zadaje pytanie, czy ta głęboka rana może się w końcu zagoić, unikając osądów, a oferując refleksję nad trudnym dziedzictwem.Jacek Kuroń w "Gazecie Wyborczej" podkreśla, że liczba istniejących grobów powinna stanowić wspólną pamięć, przypominającą, jak blisko sobie byliśmy oraz jak wysoką cenę zapłaciliśmy za wolność i niezależność. "Pochówek dla rezuna" to dzieło nie tylko o Polsce i Ukrainie, ale także o wszystkich miejscach, gdzie sąsiedzi zgotowali sobie tragiczną przeszłość, co Adam Szostkiewicz przyznaje, doceniając książkę za jej moralną i dziennikarską rzetelność.Ryszard Kapuściński dodaje, że w książce Smoleńskiego czas stoi w miejscu - świat, który autor tak dokładnie opisuje, obraca się bezustannie wokół tych samych osi uprzedzeń i gniewu. Dzieło to powinno znaleźć się w każdej bibliotece, przypominając nam o często niechlubnej historii, jak zauważa Marek Włodarski.Jak zauważa Andrzej St. Kowalczyk, Polacy mogą być zmęczeni historią, ale to właśnie świadomość przeszłości chroni nas przed jej fałszerstwami. Paweł Smoleński, przedstawiając historie indywidualne, pomaga nam zrozumieć losy jednostek w kontekście trudnych dziejów.W końcu, Edwin Bendyk zaznacza, że zbrodnie niewyjaśnione i krzywdy nie zrekompensowane będą ciążyć na przyszłych pokoleniach, co "Pochówek dla rezuna" doskonale ilustruje, mimo iż jest to lektura wymagająca i pełna bólu.