Od Mostów do Hohenlychen

Hans-Albrecht Herzner, począwszy od pierwszych dni II wojny światowej, aktywnie uczestniczył w operacjach dywersyjnych jako oficer Abwehry. Zostawił po sobie cenny zbiór dokumentów, silnie związanych z jego działalnością w czasie wojny. Kluczowym elementem jego działań była operacja na stacji w Mostach, na terenie dzisiejszych Czech, odbywająca się w nocy z 25 na 26 sierpnia 1939 roku. Herzner, przewodząc grupie dywersantów, próbował przejąć kontrolę nad tunelami kolejowymi pod Przełęczą Jabłonkowską.W latach 1941, podczas ofensywy na Ukrainie, Herzner dowodził batalionem "Nachtigall", w większości złożonym z Ukraińców, który funkcjonował na czele niemieckiej kampanii. Relacje powojenne wspominają jego udział w ruchu oporu przeciwko hitlerowcom. Niestety, jego życie zakończyło się w tragicznych okolicznościach we wrześniu 1942 roku, kiedy to poniósł śmierć w tajemniczym wypadku podczas pobytu w szpitalu w Hohenlychen, co pozostaje po dziś dzień niewyjaśnione.Po śmierci Herznera, jego rodzina wzbogaciła pozostawione dokumenty o dodatkowe materiały, związane z jego działalnością i karierą w Wehrmachcie. Tzw. "archiwum Hansa-Albrechta Herznera" trafiło do monachijskiego kolekcjonera, Gntera Peisa, a następnie zostało odkupione przez Iana Sayera. Niestety, część archiwum dotycząca działalności batalionu "Nachtigall" została zagubiona już podczas pierwszego etapu przechowywania. Dzięki uprzejmości Iana Sayera, obecnie istnieje możliwość publikacji zachowanych dokumentów, w tym szczególnie tych związanych z akcją w Mostach, która była preludium do wybuchu II wojny światowej.