Nie rób nic. Jak zerwać z przepracowaniem i zacząć żyć

Nie rób nic. Jak zerwać z przepracowaniem i zacząć żyć to książka, z którą mam problem. Sam pomysł bardzo mi się podobał. Żyjemy w kulturze, w której bycie zajętym stało się niemal synonimem bycia wartościowym, a odpoczynek często traktujemy jak coś, na co trzeba sobie najpierw zasłużyć. Autorka próbuje pokazać, skąd właściwie wzięło się nasze obsesyjne podejście do pracy, produktywności i ciągłego robienia czegoś.

Pierwsza część książki, dotycząca historii pracy, była dla mnie zdecydowanie najciekawsza. Autorka pokazuje, jak zmieniało się podejście do pracy i dlaczego współcześnie tak bardzo utożsamiamy produktywność z sukcesem. Przez jakiś czas naprawdę dobrze mi się to czytało, ale później zaczęło się robić trochę monotonnie. Miałam wrażenie, że czytam kolejne wersje tego samego argumentu.

Główny przekaz jest prosty: powinniśmy przestać żyć wyłącznie pracą i nauczyć się odpoczywać bez poczucia winy. I z tym właściwie trudno się nie zgodzić. Autorka przypomina, że czas wolny nie musi być „produktywny”, rozwijający ani prowadzić do jakiegoś konkretnego celu. Można po prostu nic nie robić. Można spotkać się z ludźmi, porozmawiać, posiedzieć, wyjść na spacer albo zrobić coś tylko dlatego, że sprawia nam przyjemność.

Podobało mi się też to, że autorka rozróżnia odpoczynek od lenistwa. W naszej kulturze bardzo łatwo wpaść w przekonanie, że każda wolna chwila powinna być wykorzystana na coś pożytecznego. Czytanie książki jest dobre, ale tylko jeśli jest to książka „wartościowa”. Spacer jest dobry, jeśli robimy odpowiednią liczbę kroków. Wolny wieczór można wykorzystać na naukę, rozwój albo nadrabianie zaległości. Headlee słusznie zwraca uwagę, że w pewnym momencie przestajemy właściwie odpoczywać.

Dużo miejsca poświęca też telefonom, mediom społecznościowym i mailom. Zwłaszcza mailom. Mam wrażenie, że słowo email pojawia się w tej książce tyle razy, że po pewnym czasie zaczęłam już przewracać oczami. Dla kogoś, kto cały czas siedzi w biurze, odpowiada na wiadomości po godzinach i ma problem z odcięciem się od pracy, pewnie będzie to bardziej trafione. Dla mnie po pewnym czasie było to po prostu powtarzalne.

Podobnie jest z przykładami ludzi sukcesu. Headlee przywołuje przedsiębiorców i osoby, które przekonują, że trzeba ciężko pracować, spać mniej i cały czas cisnąć. Rozumiem, dlaczego ich krytykuje, ale czasami miałam wrażenie, że wybiera sobie konkretne osoby tylko po to, żeby udowodnić swoją tezę. Kiedy pojawił się Elon Musk, pomyślałam już, że wiem dokładnie, dokąd to zmierza. A potem autorka dwa razy pozytywnie wspomniała Thomasa Edisona i zaczęłam się zastanawiać, czy mamy po prostu zupełnie inne osoby, które uważamy za dobry przykład.

Podobnie zresztą było z fragmentem o robieniu notatek ręcznie. Autorka przekonuje, że powinniśmy pisać długopisem zamiast używać laptopa. Sama jednak korzysta z iPada i rysika, ponieważ lubi drzewa i nie chce zużywać papieru. I może nie byłoby w tym nic złego, ale miałam wtedy trochę poczucie: dobrze, czyli zasady są ważne, ale jednak każdy może mieć własną wersję.

Jeśli pracujesz na etacie, masz określone godziny, dojazdy, dzieci, rachunki i przełożonego, który naprawdę oczekuje od ciebie dostępności, to rada po prostu nie pracuj po godzinach nie zawsze jest szczególnie pomocna. Nie każdy może zdecydować, że będzie pracował mniej albo wybierał tylko te projekty, które mu odpowiadają. I tutaj książka trochę traci kontakt z rzeczywistością.

Dlatego mam wrażenie, że jest ona najbardziej przydatna dla osób, które rzeczywiście są pracoholikami, pracują w środowisku biurowym i mają tendencję do robienia wszystkiego szybko, dużo i jednocześnie. Jeśli ktoś jest już świadomy problemu i potrzebuje przypomnienia, że można czasami nic nie robić, prawdopodobnie znajdzie tutaj coś dla siebie.

Jest też fragment dotyczący mediów społecznościowych. Nie powiedziałabym, że jest szczególnie odkrywczy. Dostajemy właściwie wszystko, co już wcześniej słyszeliśmy: ludzie pokazują wyidealizowaną wersję swojego życia, porównujemy się z innymi, aplikacje walczą o naszą uwagę itd. Jeśli ktoś wcześniej się tym tematem nie interesował, może być to ciekawe. Dla mnie było raczej powtórzeniem dobrze znanych rzeczy.

Sama książka nie przekonała mnie aż tak bardzo, jak chyba chciała. Jest trochę za długa, momentami się powtarza, a część argumentów wydaje mi się mocno wybiórcza. Autorka korzysta z historii pracy, psychologii, badań nad ewolucją, kapitalizmem, reklamą i mediami społecznościowymi, ale nie zawsze przekłada się to na naprawdę mocny argument. Czasami bardziej miałam wrażenie, że dostaję bardzo dużo informacji mających potwierdzić z góry założoną tezę.

Nie żałuję, że ją przeczytałam, ale też nie mam poczucia, że bardzo dużo z niej wyniosłam. Najbardziej podobała mi się historyczna część dotycząca pracy i samo przypomnienie, że odpoczynek nie jest stratą czasu. Reszta była już dla mnie dużo mniej interesująca.

Myślę, że to jedna z tych książek, które mogą komuś bardzo pomóc, jeśli akurat znajduje się w odpowiednim momencie życia. Dla mnie niestety nie trafiła w odpowiedni moment ani w odpowiedni sposób.