Pisma. Turyści z bocianich gniazd, Korespondencja, Varia. Tom 3

Proza Straszewicza nabrała niezwykłej aktualności, szczególnie obecnie, kiedy widać brutalność oraz cierpienie świata. Olbrzymia fala emigracji wojennej napływająca zza wschodniej granicy Polski sprawia, że głos pisarza jawi się jako proroczy, a jego dzieła dotykają fundamentalnych aspektów naszego istnienia. Książka "Turyści z bocianich gniazd" nie koncentruje się jedynie na poszukiwaniu własnego miejsca, lecz ukazuje niemożność powrotu do domu (co podkreśla prof. Violetta Wejs-Milewska).Jednym z istotnych elementów twórczości epistolarnej Straszewicza jest zbiór listów z Jerzym Giedroyciem oraz Janem Nowakiem-Jeziorańskim, a także dziennikarzami Radia Wolna Europa. W niektórych z najbardziej literackich listów Straszewicz nawiązuje do swojej prozy z czasu "Turystów z bocianich gniazd", przekształcając je w swego rodzaju laboratorium pisarskie. Listy te, przypominające gawędy z humorystycznymi grami słownymi, barokowymi zdaniami i autoironią, pozwalają mu poruszać intymne, czasem kłopotliwe kwestie. Opisują jego trudne warunki życia w Urugwaju oraz pisarski paraliż. Szczególnie dramatyczna jest korespondencja z lat 1961-1963, dotycząca choroby, a później umierania autora "Litości". Listy te przypominają epistolarną wersję "Kamizelki" Prusa, gdzie Straszewicz sam staje się bohaterem tragicznej przygody. Wzruszające są jego prośby o pomoc, szczegółowe opisy postępującej choroby oraz liczne gesty przyjaźni. Nowak i jego zespół ukazują się tu w pięknym świetle, podczas gdy rzuca się w oczy brak wsparcia Giedroycia i ludzi związanych z "Kulturą" w tym trudnym dla Straszewicza okresie (co zaznacza prof. Maciej Urbanowski).