Krwawy księżyc. Harry Hole. Tom 13

To kolejny tom z Harrym Hole, już trzynasty, więc w naturalny sposób człowiek zastanawia się, czy Nesbø jeszcze potrafi czymś zaskoczyć. Z jednej strony tak, z drugiej –mam wrażenie, że autor trochę gubi równowagę między tym, co świeże, a tym, co zwyczajnie przeszarżowane.

Na początku przyznaję, że trudno mi było wciągnąć się w historię. Harry w Los Angeles, wiecznie z butelką, będący na granicy życiowego upadku  to wszystko znamy i czujemy, ale tutaj zabrzmiało to jak odgrzewany schemat. Motywacja, by nagle rzucić się w wir nowego śledztwa, wydała mi się zbyt słabo poprowadzona. Tak jakby Nesbø uznał, że to oczywiste, a ja czytelnik mam się po prostu zgodzić, że bohater po tygodniach zapijania się w barze nagle podejmuje decyzję o ratowaniu niemal obcej kobiety i przy okazji zabiera się za sprawę morderstw. Brakowało mi tej iskry sensu, która wcześniej nadawała Hole’owi niezwykłej charyzmy.

Jednak są też plusy. Podobało mi się to, że Harry nie ma już policyjnej odznaki. Owszem, jego kontakty i znajomości dalej pozwalają mu wchodzić w sprawy, które dla przeciętnego człowieka byłyby poza zasięgiem, ale czuć w tej części odrobinę inny klimat. Bardziej prywatny, mniej proceduralny, a dla mnie to oznacza, że napięcie rozgrywa się inaczej. Niektóre sceny, zwłaszcza budowanie zespołu z przypadkowych osób. wypadają naprawdę dobrze, bo ogląda się to trochę jak desperacki mecz ostatniej szansy. Niby wiesz, że taki skład nie ma prawa działać, a jednak właśnie tam kryje się sporo energii powieści.

Nie mogę jednak nie wspomnieć o tym, że Harry jest pokazany momentami jak nieudacznik. Zawsze był mocno niedoskonały, ale tym razem miałem poczucie przesady. Nieustanne błędy, chaos decyzyjny, potknięcia w śledztwie, zamiast nadawać mu głębi, zaczęło mnie po prostu nudzić. To nie był już chropowaty profesjonalista z problemami, tylko ktoś, kto sprawia wrażenie wiecznie spóźnionego do własnej historii. I kiedy takie sytuacje powtarzają się po raz piąty, szósty, pojawia się wrażenie przewidywalności.

Ale! Nie bez powodu dotrwałem do końca i ostatecznie nie żałuję. Nesbø potrafi trzymać asa w rękawie i tu też to zrobił. Przyznaję, że kiedy zostałem już uśpiony rytmem książki i byłem pewien, że wiem kto i jak, autor wywrócił oczekiwania do góry nogami. Właśnie to ostateczne zaskoczenie sprawiło, że moja końcowa ocena poszła wyżej, niż planowałem. To ten rodzaj fabularnego uderzenia, dla którego mimo wad wciąż wraca się do jego twórczości.

Czy „Krwawy księżyc” to najwybitniejsza część cyklu? Nie. „Człowiek nietoperz” czy „Pierwszy śnieg” trzymają poziom, do którego ta powieść w mojej opinii nie doskakuje. Ale czy to książka skreślająca Nesbø i udowadniająca, że się „skończył”? Zdecydowanie nie. To wciąż sprawna literatura kryminalna, z postacią, którą większość czytelników darzy sentymentem i której losy mimo wszystko nadal ciekawią.

Nie będę ukrywać, przeczytanie „Krwawego księżyca” zajęło mi znacznie więcej czasu, niż się spodziewałem. Przypominała raczej maraton niż emocjonujący sprint przez kolejne rozdziały. Trudno mi jednoznacznie powiedzieć, czy jeszcze wrócę do tego cyklu z dawnym zaangażowaniem, czy może ta część była chwilowym kryzysem formy autora.

Początek zapowiadał naprawdę solidny kryminał: Harry w Los Angeles, pogrążony w swoim nałogu, totalnie wypalony i wciąż poszukujący sensu. Dużo obiecywałem sobie po tym wątku, liczyłem na odrobinę świeżości, ale szybko okazało się, że większość scen z Hole toczy się według znanego schematu: picie, błądzenie, wyżalanie się. Próba ratowania Lucille przypominała rozpaczliwe chwytanie się ostatniej deski ratunku, lecz ani ona, ani wątek przestępczego półświatka nie dały motywacji wystarczającej do wsiąknięcia w fabułę już od pierwszych stron.

Zdecydowanie bardziej przypadła mi do gustu druga linia fabularna, czyli śledztwo w sprawie zabójstw w Oslo. To momenty, w których Nesbo pokazał, że potrafi nadal budować napięcie i zawiązywać intrygi zasługujące na uwagę. Próba oczyszczenia z podejrzeń potentata nieruchomości na warunkach „wszystko albo nic” sprawiła, że pojawiła się adrenalina i typowa dla cyklu gra z czasem. Niestety, nawet tutaj nie obyło się bez dłużyzn. Hole wraz z nowym zespołem popełnia błędy, krąży po omacku i wielokrotnie wpada w pułapki. Gdzieś po drodze zgubił się dawny błysk geniuszu głównego bohatera, a zastąpiło go rozczarowanie i nieustające zmęczenie.

Zespół pomocników, choć na papierze brzmi interesująco, w praktyce jest daleki od ideału. Zamiast błysku i nietypowej chemii jest raczej katalog osobliwości, które z trudem tworzą zgraną drużynę. Nie pomaga też styl Nesbo w tej części. Choć pisze sprawnie, mnoży opisy i rozwleka akcję tak, że zamiast napięcia pojawia się potrzeba kolejnej przerwy w czytaniu.

Nie wszystko jednak zawiodło. Plusem książki jest atmosfera i powrót do norweskiej rzeczywistości. Klimat Oslo, surowość krajobrazów i poczucie, że morderca już za chwilę wymknie się sprawiedliwości, to elementy, które ratują całość przed zupełnym rozczarowaniem.

Moja ocena jest mieszana, choć daleka od entuzjazmu. Przez książkę faktycznie trzeba przebrnąć, czasem bardziej z przywiązania do serii niż z czystej przyjemności czytania. Dla wiernych fanów Hole będzie to mimo wszystko pozycja obowiązkowa, choć trudno przewidzieć, czy po tej lekturze poczują satysfakcję, czy tylko ulgę, że już koniec. Dla tych, którzy dopiero rozważają wejście w świat Nesbo, polecam zacząć od wcześniejszych, żywszych tomów. Tu daję czwórkę i mam nadzieję, że lepsze jeszcze przed nami.

Przyznam się bez bicia, że z „Krwawym księżycem” miałam niezłą przeprawę. Zaczęłam zaraz po premierze i odpadłam. Kompletnie mnie ten start w Los Angeles nie chwycił. Harry rozwalony, pijany, właściwie trup chodzący, a do tego zero akcji, tylko smętne tło. Miałam wrażenie, że Nesbo trochę przegina i że już nic z tego nie będzie. Odłożyłam i byłam pewna, że nie wrócę. Ale wiecie jak to jest, człowiekowi siedzi w głowie, że to jednak Harry Hole, że trzynasty tom, że szkoda porzucić. No i spróbowałam jeszcze raz.

I tutaj nagle bum. Powrót do Oslo, nowe zlecenie, morderca do złapania. To było jak zmiana klimatu o 180 stopni. Nagle poczułam, że to ten świat, który znam i za którym tęskniłam. Oslo w wykonaniu Nesbo jest tak gęste i duszne, że aż czuć, jak się wciąga ten mrok między wersami. I nagle zaczęło się coś, czego już nie mogłam odłożyć. Dosłownie czytałam po nocach i co chwila powtarzałam „dobra, jeszcze jeden rozdział”, a wiadomo, jak się to kończy.

Co do samej fabuły - typowy Nesbo, czyli niby coś się zaczyna układać, już wydaje się, że wiem, kto jest kim, a on w jednej scenie wywala całą układankę w powietrze. I to mnie wkurza, ale też właśnie za to go kocham. Brutalności też jest sporo, niektóre opisy były takie, że aż musiałam na chwilę zamknąć książkę. Ale mimo wszystko to ma sens, nie ma taniego grania na szok. No i sama postać Harry’ego. No błagam, ile on jeszcze może wytrzymać? Z jednej strony wrak człowieka, z drugiej dalej geniusz, który wchodzi w sprawę i nagle wszystko zaczyna się układać. Wciąga mnie to jak cholera.

Nie będę ściemniać, to nie jest najlepsza część cyklu. Początek naprawdę mnie wymęczył i rozumiem, jeśli ktoś się odbije. Ale jak już się przebrnie, to robi się jazda, którą pamięta się długo. I ten finał, co zostawia człowieka z myślą „a co dalej?”. Ja serio o czwartej nad ranem zamknęłam książkę i zamiast spać, zastanawiałam się, jak Nesbo mógł to tak skończyć.