Edi Hila

Monografia poświęcona twórczości albańskiego malarza Ediego Hili zgłębia refleksje nad historią Albanii oraz jej miejscem w tradycji malarstwa śródziemnomorskiego. Publikacja rozwija tematy poruszone podczas wystawy "Edi Hila. Malarz transformacji", która miała miejsce w 2018 roku w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, a później była prezentowana w Narodowej Galerii Sztuki w Tiranie i w Secession w Wiedniu. Album ten jest efektem współpracy między tymi trzema prestiżowymi instytucjami. Edi Hila, długo niedoceniany mistrz powojennego europejskiego malarstwa, w swoich dziełach ukazuje polityczne i społeczne przemiany w Europie Wschodniej. Analizuje transformację postkomunistyczną, pułapki konsumpcjonizmu oraz zmiany w kulturze wizualnej, unikając pop-banalizmu. Jego realizm, oparty na szczegółowej obserwacji, pozwala na uchwycenie psychologicznej głębi przedstawianych zjawisk. Publikacja zawiera bogate zbiory rysunków i obrazów Hili od lat 70. XX wieku oraz eseje wybitnych znawców sztuki, takich jak Éric de Chassey, Adam Szymczyk czy Edi Muka. Muka, były uczeń Hili w Akademii Sztuk Pięknych w Tiranie, oraz Szymczyk, kurator na documenta 14, analizują, jak Hila przekształca specyficzne albańskie przemiany na język sztuki. De Chassey bada natomiast realizm Hili jako wyjątkowe zjawisko w europejskim malarstwie powojennym. Twórczość Hili była przez długi czas niedoceniana z powodu historycznych okoliczności. Początkowo działał w izolacji w kraju odseparowanym od międzynarodowej wymiany artystycznej. W latach 70., po karze pracy na fermie drobiu, mógł jedynie rysować. Dopiero w latach 90. powrócił do malarstwa, stając się wpływowym pedagogiem w czasie transformacji po upadku reżimu Envera Hodży. Jego wpływ na młodsze pokolenie artystów zdominował przez pewien czas jego własne prace. Edi Hila urodził się w 1944 roku w Szkodrze, gdzie zdobył wykształcenie w mieście znanym jako kulturalna stolica Albanii. W trakcie studiów w latach 60. nieśmiało eksperymentował z deformacją artystyczną. Jego obraz z 1972 roku "Sadzenie drzew" odbiegał od socrealistycznych norm i z tego powodu Hila został ukarany pracą w fabryce. Kontakt z renesansową sztuką Florencji, dokąd wyjechał w 1973 roku, miał na niego ogromny wpływ. W latach 90. próbował oddać specyfikę albańskiej transformacji, co najlepiej widać w serii "Komfort" z 1997 roku, odzwierciedlającej niemożliwe do spełnienia marzenia konsumpcyjne społeczeństwa w czasach chaosu spowodowanego finansowymi zawirowaniami.