Dziennik wojenny 1942-1944 / Próby

Józef Czapski to jeden z czołowych polskich malarzy i pisarzy, który jednocześnie stanowił niezwykłego świadka wydarzeń XX wieku. Spisywane po raz pierwszy dzienniki Czapskiego z lat 1942-1944, powstałe po opuszczeniu sowieckiego obozu i w trakcie przemarszu z Armią Andersa, są zarówno dokumentem artysty, jak i żołnierza. Czapski traktował prowadzenie dziennika jako niezbędny element codziennego bytowania, rodzaj kontroli nad życiem, gdzie zapisywanie oraz rysowanie miało dla niego niezwykłą wagę. Bez tych zeszytów czuł się tak samo osamotniony, jak przy rozłące z bliskimi. To właśnie w nich zaczynały się jego literackie pomysły i malarskie szkice, czyniąc je swoistym magazynem wspomnień i twórczych bodźców.Te dzienniki nie są tylko prywatnym zapisem, ale także unikalnym świadectwem historycznym, dokumentującym wyjście polskich żołnierzy z sowieckiej niewoli oraz ich zmagania na trasie przez Bliski Wschód do Włoch. Stanowią kronikę codzienności żołnierskiej, malarskich inspiracji, a także szczegółową relację z procesów emocjonalnych — miłości, cierpienia i budujących się przyjaźni, które później przyczynią się do powstania paryskiej Kultury. Ponadto dzienniki te zawierają analizy lektur literatury francuskiej, angielskiej i rosyjskiej, co jest świadectwem głębokiej pasji Czapskiego do literatury i jej roli w zmaganiach z wojennymi realiami i samotnością.Obecne wydanie dzienników zbiegło się z rosnącym na świecie zainteresowaniem twórczością i postacią Czapskiego. W USA The New York Review of Books opublikowało tom jego esejów poświęconych Rosji, a także wcześniej przetłumaczono jego prace takie jak Na nieludzkiej ziemi czy wykłady o Prouście wygłoszone w obozie w Griazowcu. Również monumentalna biografia Czapskiego autorstwa Erica Karpelesa zdobyła międzynarodową uwagę, zyskując tłumaczenie na język francuski. W 2021 roku w Szwajcarii odbyła się wystawa prezentująca jego malarstwo.To pierwsze pełne wydanie dzienników Czapskiego, wolne od cenzury i nieścisłości, pierwsze, które ukazuje się po jego śmierci. Wcześniejsze publikacje znane jako Wyrwane strony obejmowały wybrane fragmenty wydawane w paryskiej Kulturze i innych czasopismach literackich, opracowane przez autora do druku. Najnowsza edycja, opublikowana przez Wydawnictwo Próby w 2022 roku, zawiera 648 stron tekstu oraz 24 strony kolorowych ilustracji, oprawiona jest w twardą okładkę z płóciennym grzbietem.