Dziennik

W latach 1882-1886 młody Bronisław Piłsudski prowadził dziennik, który dokumentował jego codzienne doświadczenia w otoczeniu rodzinnym i społecznym. W latach 30. XX wieku, Wojskowe Biuro Historyczne stworzyło kilka kopii tego dziennika. Oryginalny maszynopis przechowywany jest w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, a obecnie przedstawiana wersja została zrekonstruowana na podstawie jednej z tych kopii. Niestety, zeszyty z oryginalnym rękopisem zaginęły we wrześniu 1939 roku, kiedy to zostały skradzione w Wilnie przez Sowietów podczas kolejnego podboju Polski. Dziś, Biblioteka Wróblewskich w Wilnie przechowuje te dokumenty, traktując je jako dziedzictwo wojenne odziedziczone po NKWD.Witold Kowalski, autor komentarza do dziennika Bronisława Piłsudskiego, jest uważany za przeciętnego Polaka. Urodził się w styczniu 1946 roku w Dobrzyniu nad Wisłą, lecz doszedł do wniosku, że w Polsce nie sposób być przeciętnym, dlatego postanowił wyemigrować na Zachód. Jako tułacz, Kowalski wybrał na bohatera swojej opowieści innego tułacza — Piłsudskiego. Według dzisiejszych, często skomplikowanych kryteriów, Piłsudski nigdy nie był uznawany za Polaka, ponieważ urodził się i wychował na Litwie, podróżował po Azji, a później próbował osiedlić się we Lwowie na Ukrainie. Kowalski twierdzi, że to zamieszanie i zawiłość ich życia, a także dwoistość tożsamości, pozwoliły mu nie tylko rzucić światło na losy Bronisława, ale także podzielić się refleksjami na temat polskości oraz sposobów, które mogą pomóc w jej odzyskaniu.