Człowiek nietoperz. Harry Hole. Tom 1

Z „Człowiekiem nietoperzem” miałam taki problem, że to ani nie wygląda jak typowy kryminał skandynawski, ani jak sensacyjny „page-turner”, a jednak wciąga i zostaje w głowie. To pierwszy tom cyklu o Harrym Hole, więc chciałam go czytać jako początek wielkiej literackiej przygody, a nie jako „kolejny kryminał”. I od razu powiem, Sydney to nie Oslo i to widać na każdej stronie.

Dla mnie największym szokiem był klimat. Zamiast mrozu i chłodu, które kojarzą mi się ze skandynawskimi kryminałami, dostałam skwarną Australię, gdzie południowe słońce kontrastuje z brudem zaułków i klubów nocnych. Harry Hole, norweski policjant, nie trafia tu z własnej woli jako turysta, ale jako człowiek wygnany do egzotyki przez sprawę zamordowanej Norweżki. I wbrew pozorom to nie zabójstwo od razu robi największe wrażenie, ale to, co Harry po drodze widzi - prostytucja, narkotyki, podziemny świat transwestytów, skorumpowanych typów, a na dodatek aborygeńskie historie, które sprawiają, że ta książka zyskuje drugi wymiar.

Pierwsze rozdziały czytałam wolno, bo Nesbø lubi się rozwlekać i faktycznie można mieć wrażenie, że fabuła stoi w miejscu. Ale to jest tylko pozór. Te wszystkie wtręty, rozmowy w pubach, dziwne anegdotki od przewodników czy mity opowiadane przez Aborygenów tworzą sieć, która potem dość niespodziewanie splata się z całą intrygą. Na początku myślałam, że autor po prostu robi research dla klimatu, ale okazało się, że wiele z tych legend to klucz do zrozumienia psychiki sprawcy. To nie jest zabieg, na który wpadłby każdy pisarz kryminału, więc u mnie Nesbø za to duży plus.

Postacie poboczne - świetne. Andrew Kensington, gliniarz Aborygen, który oprowadza Harry’ego nie tylko po mieście, ale i po historii całego narodu. Jego opowieści wywoływały we mnie refleksję, że czytam coś więcej niż kryminał. Była też piękna Szwedka, od której trudno było oderwać wzrok nawet na kartach książki, bo Nesbø potrafił nadać jej taki magnetyzm, że niemal od razu wiedziałam, że nie skończy się na zwykłej znajomości. Szczerze, relacje między bohaterami urzekły mnie bardziej niż sama zagadka zbrodni.

Jeśli chodzi o śledztwo - niektórym może przeszkadzać, że morderstwo, które nadaje całej sprawie ciężar gatunkowy, długo jest tylko w tle, a Harry przez połowę książki bardziej włóczy się po Sydney, niż rozwiązuje sprawę. Mnie to trochę drażniło, ale w końcu się wciągnęłam. Kiedy już fabuła ruszyła do przodu, akcja naprawdę nabierała tempa i kolejne poszlaki składały się w logiczną całość. A finał mimo wszystko mnie zaskoczył - nie tyle tym, kto okazał się winny, ale tym, jak wiele z tego było w książce sygnalizowane, choć na początku nawet nie zwróciłam uwagi.

Harry jako bohater nie jest krystaliczny i nigdy nie ma być. Ma swoje demony, wady i nałogi. Nie pije dla pozy, tylko dlatego, że musi. Nie jest niezniszczalnym detektywem, tylko człowiekiem, który zmaga się z własnym bagażem i wchodząc w każdy nowy przypadek, ryzykuje kolejny upadek. Widać, że Nesbø tworzył bohatera, który ma być długofalowy. I tu mam mieszane uczucia: raz mnie irytował swoim zachowaniem, a innym razem poczułam, że naprawdę go rozumiem. Ale chyba właśnie o to chodzi  Harry nie ma być łatwy do polubienia.

Czy „Człowiek nietoperz” jest najlepszym kryminałem Nesbø? Raczej nie, to dopiero początek serii. Ale jako start opowieści o Harrym Hole ma ogromny potencjał. Klimat Australii, wplecione mity Aborygenów, mocne i barwne postacie drugoplanowe - to są rzeczy, które sprawiają, że książka zostaje w pamięci.

Podsumowując: „Człowiek nietoperz” nie jest tytułem, który idealnie wbija się w schemat dynamicznego thrillera. To raczej powolne, trochę nierówne, ale bardzo sugestywne oswajanie bohatera i nowego świata. Trzeba cierpliwości i zgody na wolne tempo, ale nagroda jest ciekawa, zaskakujące rozwiązanie i pierwszy krok w podróży, która w kolejnych tomach robi się dużo mocniejsza.