Nagroda Nike – co warto wiedzieć na jej temat?

Czym jest Nagroda Nike i co było inspiracją do jej utworzenia?

Nagroda Literacka Nike to polskie wyróżnienie przyznawane corocznie za najlepszą książkę od 1997 roku. Jej organizatorem jest Fundacja Nagrody Literackiej Nike we współpracy z dziennikiem „Gazeta Wyborcza”. Nagroda powstała z inspiracji byłej minister, Henryki Bochniarz. Opracowując koncepcję konkursu, twórcy wzorowali się na słynnej na całym świecie Nagrodzie Bookera.

Sprawdź: Czym jest Nagroda Bookera?

Głównym celem Nagrody Nike jest promocja literatury polskiej, ze szczególnym uwzględnieniem powieści. Taka kwalifikacja gatunkowa nie jest jednak warunkiem koniecznym – na przestrzeni lat wyróżnienie to było przyznawane m.in. autorom i autorkom tomików poetyckich, esejów, reportaży czy dramatów.

Zdobywca Nike otrzymuje statuetkę zaprojektowaną przez Gustawa Zemłę oraz nagrodę pieniężną w wysokości 100 tys. złotych. Obowiązują trzy etapu konkursu: najpierw ogłaszana jest lista 20 nominowanych, następnie jury wskazuje 7 finalistów, spośród których wybierany jest zwycięzca. Ogłoszenie wyników odbywa się podczas uroczystej gali w październiku.

Sprawdź: Szczepan Twardoch laureatem Nagrody Literackiej Nike 2026 za powieść „Null”

Czym jest Nagroda Nike Czytelników?

Decyzję o przyznaniu Nike podejmuje jury nagrody, ale na najlepszą książkę w finale oddawać głosy mogą także czytelnicy w internetowym plebiscycie. Autor tytułu, który osiągnie najlepszy wynik, otrzymuje Nagrodę Nike Czytelników. Bardzo często oba wyróżnienia trafiają w ręce jednego autora lub autorki, zdarzają się jednak również odstępstwa, np. w 2013 roku Nike odebrała Joanna Bator za powieść „Ciemno, prawie noc”, a czytelnicy swoim wyborem wskazali „Morfinę” Szczepana Twardocha.

Nagroda Literacka Nike – sprawdź nazwiska laureatów

W ciągu trzydziestoletniej historii nagrody aż dwoje autorów otrzymało ją dwukrotnie: Wiesław Myśliwski za powieści „Widnokrąg” (1997) i „Traktat o łuskaniu fasoli” (2007) oraz Olga Tokarczuk za książki „Bieguni” (2008) i „Księgi Jakubowe” (2015).

Oto pełna lista laureatów Literackiej Nagrody Nike:

• 2026: Szczepan Twardoch, powieść „Null”,
• 2025: Eliza Kącka, esej „Wczoraj byłaś zła na zielono",
• 2024: Urszula Kozioł, tom wierszy „Raptularz",
• 2023: Zyta Rudzka, powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby",
• 2022: Jerzy Jarniewicz, tom poetycki „Mondo cane",
• 2021: Zbigniew Rokita, reportaż „Kajś",
• 2020: Radek Rak, powieść „Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli",
• 2019: Mariusz Szczygieł, zbiór reportaży „Nie ma",
• 2018: Marcin Wicha, zbiór esejów „Rzeczy, których nie wyrzuciłem",
• 2017: Cezary Łazarewicz, reportaż „Żeby nie było śladów”,
• 2016: Bronka Nowicka,  tom poetycki „Nakarmić kamień”,
• 2015: Olga Tokarczuk, powieść „Księgi Jakubowe”,
• 2014: Karol Modzelewski, wspomnienia „Zajeździmy kobyłę historii”,
• 2013: Joanna Bator, powieść „Ciemno, prawie noc”,
• 2012: Marek Bieńczyk, zbiór esejów „Książka twarzy”,
• 2011: Marian Pilot, powieść „Pióropusz”,
• 2010: Tadeusz Słobodzianek, dramat „Nasza klasa”,
• 2009: Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, tom poetycki „Piosenka o zależnościach i uzależnieniach”
• 2008: Olga Tokarczuk, powieść „Bieguni”,
• 2007: Wiesław Myśliwski, powieść „Traktat o łuskaniu fasoli”,
• 2006: Dorota Masłowska, powieść „Paw królowej”,
• 2005: Andrzej Stasiuk, powieść „Jadąc do Babadag”,
• 2004: Wojciech Kuczok, powieść „Gnój”,
• 2003: Jarosław Marek Rymkiewicz, tom poetycki „Zachód słońca w Milanówku”,
• 2002: Joanna Olczak-Ronikier, powieść-rzeka „W ogrodzie pamięci”,
• 2001: Jerzy Pilch, powieść „Pod Mocnym Aniołem”,
• 2000: Tadeusz Różewicz, tom poetycki „Matka odchodzi”,
• 1999: Stanisław Barańczak, tom poetycki „Chirurgiczna precyzja”,
• 1998: Czesław Miłosz, książka Piesek przydrożny”,
• 1997: Wiesław Myśliwski, powieść „Widnokrąg”.

Które książki nagrodzone Nike warto przeczytać?

Nagroda Literacka Nike cieszy się dużą renomą nie tylko w środowisku literatów i krytyków, ale także wśród czytelników. W gronie jej laureatów znajdują się najwybitniejsze nazwiska polskiej literatury współczesnej, jeśli więc interesują Cię rodzime, ambitne książki, to możesz traktować ją jako doskonały drogowskaz czytelniczy. Warto także śledzić listy nominowanych tytułów, ogłaszane corocznie w maju, na których znajdziemy świetne debiuty, zaskakujące eksperymenty formalne i niezwyczajne lektury.

Które książki nagrodzone Nike szczególnie polecamy?

Szczepan Twardoch, „Null” – fabularyzowany zapis sytuacji na jak najbardziej prawdziwym, wojennym froncie oczami bezimiennego ochotnika, który przybył tu dobrowolnie po tym, jak stracił wszystko.

Eliza Kącka, „Wczoraj byłaś zła na zielono" – autobiograficzna opowieść o kobiecie i jej niezwykłej córce, które w poszukiwaniu porozumienia wychodzą poza standardowe pojmowanie języka.

Zyta Rudzka, „Ten się śmieje, kto ma zęby" – brawurowa, opowiedziana zaskakującym językiem herstoria dojrzałej kobiety, która w obliczu przemilczanej straty chwyta się ostatniego, co jej zostało – działania, i rusza w miasto z niecodzienną misją pozyskania butów dla męża nieboszczyka.

Joanna Bator, „Ciemno, prawie noc” – samotna reporterka Alicja powraca po latach do rodzinnego Wałbrzycha, gdzie  upomina się o nią bolesna przeszłość jej rodziny, a w ludziach budzą się najgorsze instynkty.