Za wszelką cenę

„Za wszelką cenę” zaczyna się od sytuacji, w której Tom Douglas powinien leżeć i się regenerować. Po postrzale, po tym, jak niemal stracił życie, dostaje wiadomość, że jego brat Jack zniknął. I od tego momentu książka robi dokładnie to, czego oczekuję od dobrego thrillera: każe bohaterowi wybrać między rozsądkiem a instynktem. Tom wie, że powinien zostać w domu. Wie też, że jeśli Jack naprawdę potrzebuje pomocy, każda godzina może mieć znaczenie.

Najbardziej zainteresowało mnie to, że Rachel Abbott nie opowiada tu o kolejnej sprawie, którą inspektor dostaje na biurko. Tom jest na zwolnieniu, słaby po ranie i formalnie nie powinien prowadzić żadnego śledztwa. Mimo to rusza za bratem. To zmienia jego pozycję. Nie jest już wyłącznie policjantem z uprawnieniami i zespołem za plecami. Jest bratem, wujkiem i człowiekiem, który boi się, że rodzina Jacka może być w niebezpieczeństwie. Właśnie ten konflikt daje książce więcej niż sam pościg.

Jack to postać, która od początku serii żyje trochę jak ktoś, kto ma w kieszeni plan ewakuacji i drugi plan na wypadek, gdyby pierwszy plan zawodził. Upozorował własną śmierć, by uciec przed zorganizowaną grupą przestępczą, a potem żył w ukryciu. W tej części jego przeszłość wreszcie wraca z odsetkami. Tom podąża za wskazówkami, które Jack zostawił specjalnie dla niego, i trafia do Wenecji. Tam historia przestaje być wyłącznie rodzinna. Wchodzi w świat mafii, porwania i przestępczego układu, w którym żadna ze stron nie gra uczciwie.

Najciekawsze w tej książce jest pytanie, które stawia przed Tomem: jak daleko może się posunąć człowiek, który całe życie był po stronie prawa, żeby ochronić własną rodzinę? Tom nie przestaje być policjantem tylko dlatego, że jest na urlopie. Nadal ma zasady, instynkt zawodowy i świadomość, że niektóre decyzje mają cenę. Tymczasem Jack potrzebuje od niego pomocy w sprawie, która wykracza poza wszystko, co Tom uznałby za akceptowalne. To nie jest łatwy wybór między dobrem a złem. To wybór między jedną formą odpowiedzialności a drugą.

Wenecja działa tu bardzo dobrze. Nie jest tylko ładnym tłem dla pościgu. Miasto ma w sobie coś, co pasuje do tej historii: kanały, wąskie uliczki, miejsca, w których łatwo zniknąć, i piękno, które nie znika nawet wtedy, gdy za rogiem czeka ktoś niebezpieczny. Abbott dobrze wykorzystuje kontrast między turystyczną stroną miasta a jego mniej widoczną częścią. Czytałam te fragmenty z poczuciem, że Tom naprawdę jest tam sam, w obcym miejscu, bez pewności, komu może zaufać. Podobało mi się też, że autorka nie ogranicza akcji wyłącznie do Włoch. W Anglii równolegle dzieje się coś, co bezpośrednio zagraża rodzinie Jacka. Dzięki temu napięcie nie opiera się tylko na jednym pościgu. Tom musi działać w jednym miejscu, a jego dawny zespół w Manchesterze ma własne problemy do rozwiązania. To daje historii więcej ruchu, choć czasem trzeba chwilę połapać się, kto gdzie jest i która linia fabularna właśnie wraca na pierwszy plan. Najmocniejszym elementem książki jest dla mnie relacja braci. Jack jest technicznie błyskotliwy, przyzwyczajony do ukrywania się i rozwiązywania problemów w sposób, który Tomowi może się nie podobać. Tom jest bardziej uporządkowany, przywiązany do zasad i świadomy kosztów każdej decyzji. Ich współpraca nie jest łatwa, ale właśnie dlatego ma sens. Nie są parą, która od razu działa jak zgrany zespół. Muszą na nowo ustalić, ile mogą sobie ufać i gdzie kończy się lojalność rodzinna, a zaczyna odpowiedzialność za innych ludzi.

Mam jednak kilka zastrzeżeń. Fabuła jest gęsta i czasami zdarza się jej zbyt wiele naraz. Porwanie, mafia, kradzież dzieła sztuki, tajemnicza kobieta z własnym planem i technologia, która potrafi zdziałać rzeczy, w które trudno uwierzyć. Każdy z tych elementów osobno działa dobrze, ale razem potrafią dać wrażenie, że fabuła chce nadążyć za własnym tempem. Szczególnie techniczne rozwiązania Jacka bywają tak sprytne, że przestają brzmieć realistycznie. W thrillerze można to przyjąć jako część konwencji, lecz momentami miałam ochotę powiedzieć: „Dobrze, Jack, ale może chociaż raz zrób coś normalnie?”. Druga rzecz to postać Tii. Jest inteligentna, tajemnicza i wyraźnie ma własny plan, więc od początku intryguje. Jednocześnie jej motywacje i granice między tym, kim jest, a tym, kim udaje, że jest, mogły być dla mnie jeszcze mocniej osadzone w konkretach. Nie chodzi o to, żeby wszystko wyjaśnić od razu. Chodzi o to, by po pewnych zwrotach akcji nie czuć, że odpowiedź przyszła zbyt szybko albo zbyt wygodnie. Mimo tych uwag książka czyta się bardzo sprawnie. Krótkie rozdziały, zmieniające się miejsca akcji i stałe pytanie o to, czy Tom zdąży uratować bliskich, sprawiają, że trudno oderwać się od lektury. To nie jest historia, która wymaga od czytelnika wielkich refleksji nad kondycją ludzką. Jest za to dobrym thrillerem o tym, co dzieje się z człowiekiem, gdy jego zawodowe zasady spotykają się z osobistym strachem.

Poleciłabym „Za wszelką cenę” osobom, które lubią szybkie kryminały z rodzinnym tłem i nie przeszkadza im, że bohater czasem musi wybierać między tym, co słuszne, a tym, co wydaje się konieczne. Nie trzeba znać wszystkich wcześniejszych tomów, choć znajomość relacji Toma i Jacka zdecydowanie dodaje historii emocjonalnego ciężaru. Po ostatniej stronie zostaje przede wszystkim jedno pytanie: ile człowiek jest w stanie poświęcić dla rodziny, zanim przestanie rozpoznawać samego siebie?