Z dziejów agonii i podboju. Prace zebrane z zakresu najnowszej historii polski

"Rzeczpospolita utracona. Z dziejów agonii i podboju" to antologia prac Janusza Kurtyki, prezentująca wybór jego tekstów poświęconych najnowszej historii Polski, publikowanych w latach 1987-2010. Znajdziemy tu artykuły z periodyków takich jak „Arka”, „Pamięć i Sprawiedliwość”, „Studia Rzeszowskie”, „Zeszyty Historyczne” oraz „Zeszyty Historyczne WiN”.Janusz Kurtyka to nie tylko autor kluczowych edycji źródłowych dotyczących WiN, ale także badacz o wyjątkowej zdolności do syntetyzowania informacji. Jego prace wyróżniają się precyzyjnym językiem, wolnym od peerelowskiej i postpeerelowskiej propagandy, co odróżnia go od wielu współczesnych historyków. W tekstach Kurtyki terminy takie jak „wolność”, „podbój”, czy „Kresy” mają swoje autentyczne znaczenie, pozbawione manipulacji narzuconej przez reżimowych historyków czy ich naśladowców. Wystrzega się relatywizacji powojennych postaw; bohaterowie są dla niego bohaterami, a zdrajcy - zdrajcami.Kurtyka konsekwentnie przedstawia historię dwudziestowiecznej Polski z perspektywy legalnego, wolnego i suwerennego państwa. W jego spojrzeniu nie ma miejsca na iluzje dotyczące ludowej Polski, którą postrzega jako niesuwerenny twór podległy wpływom Kremla z narzuconym z zewnątrz rządem. Taki punkt widzenia wyróżnia Kurtykę wśród badaczy i nadaje jego pracom szczególną wartość.