Wysiedleni. Akcja Wisła 1947

Rankiem 28 kwietnia 1947 roku rozpoczęła się operacja przymusowego przesiedlania ludności ukraińskiej z południowo-wschodnich terenów Polski, która trwała około trzech miesięcy. Przeprowadzano ją często w sposób brutalny i bez ograniczeń, a w jej wyniku ponad 140 tysięcy Ukraińców zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów i osiedlenia się na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Ludziom dawano zaledwie 2–3 godziny na opuszczenie domów, które po ich wyjeździe często były grabione, a czasem również palone lub zasiedlane przez nowoprzybyłych osadników, aby nikt nie mógł już wrócić na te tereny.Bezpośrednim bodźcem do rozpoczęcia akcji była śmierć generała Karola Świerczewskiego, wiceministra obrony narodowej, zastrzelonego 28 marca 1947 roku w okolicach Baligrodu. Zdarzenie to stało się pretekstem do zastosowania zasady zbiorowej odpowiedzialności wobec ukraińskiej ludności zamieszkującej południową Polskę.Krzysztof Ziemiec, znany dziennikarz TVP1, przedstawia relacje świadków tych wydarzeń, które udało mu się zgromadzić nie tylko na terenach południowo-wschodniej Polski, ale także na Warmii, Mazurach i Pomorzu, gdzie osiedlili się przesiedleni. Opowieści świadków, nawet po 70 latach, są nadal głęboko poruszające. Autor unika moralizowania czy politycznej oceny decyzji władz komunistycznych oraz motywacji członków UPA, którzy walczyli z Polakami tuż po wojnie. Poprzez reportaże przedstawiające historie konkretnych ludzi ukazuje, jak złożona stała się sytuacja po wojnie na południu Polski i jak bardzo zniszczono różnorodność kulturową i etniczną tych terenów, stosując zasadę zbiorowej odpowiedzialności.Krzysztof Ziemiec, autor licznych wywiadów i książek, jeszcze jako młody chłopak w latach 80., zwiedzał Bieszczady z plecakiem, odkrywając resztki zniszczonych cerkwi, opuszczone domostwa i zapomniane cmentarze. Dowiedział się wówczas o Akcji Wisła, która zmusiła Ukraińców, Łemków i Bojków do opuszczenia rodzinnych stron, co nawet dziś pozostaje bolesnym punktem w historii regionu.