Wojna umarła, niech żyje wojna. Bośniackie rozrachunki

Konflikt w byłej Jugosławii zszokował świat, który wierzył, że Europa na zawsze pożegnała się z brutalnością na taką skalę. Ed Vulliamy był jednym z pionierskich dziennikarzy relacjonujących ludobójstwo niespotykane w Europie od końca II wojny światowej. Oskarżał on Zachód o fałszywość i bierność, które uznawał za równoznaczne z przyzwalaniem na zbrodnie. Wulliamy również odegrał rolę świadka podczas procesów zbrodniarzy wojennych w Hadze, co przyniosło mu krytykę ze strony części środowiska dziennikarskiego oczekującej neutralności w relacjonowaniu wydarzeń. Sam autor książki „Wojna?” twierdzi, że choć obiektywizm jest kluczowy, to nie można być nieczułym na zło, ponieważ każdy dziennikarz powinien pamiętać o swoim człowieczeństwie.Dwadzieścia lat później Vulliamy kontynuuje badanie losów ofiar i więźniów, ujawniając ich ciągłe pragnienie sprawiedliwości oraz narastający gniew i frustrację. Ostrzega, że wściekłość i chęć zemsty nadal płoną w sercach mieszkańców Bośni. Wojna nie kończy się jak sportowy mecz w momencie ostatniego gwizdka – jej echo trwa.Rozważania Vulliamy’ego o konsekwencjach – zarówno moralnych, jak i politycznych, dotyczących ofiar oraz sprawców – niedokończonego pojednania z przeszłością są ważne nie tylko w kontekście Bośni. Podkreślają one, że moralność w życiu społecznym nie jest zbędnym luksusem, na który nie mogą sobie pozwolić społeczeństwa dotknięte wojenną traumą. W rzeczywistości, to ona stanowi podstawę wyzwolenia z bólu przeszłości, jak zauważa Konstanty Gebert.