`Włoch rodem, chytry i przebiegły”? Polska kariera Gaetana Ghigiottiego a dyplomacja rzymska Stanisława Augusta, 1760–1796

W XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej wielu Włochów, poszukując nowych możliwości zawodowych, osiedlało się w kraju. Wśród nich znajdował się Gaetano Ghigiotti, który dzięki głębokiej wiedzy na temat kurii rzymskiej szybko zyskał zaufanie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zadania, które mu powierzano, często wymagały delikatności i dyskrecji. Ghigiotti zajmował się nie tylko sprawami dworskimi i dyplomatycznymi, ale również pełnił różne role kościelne; był kanonikiem warmińskim, kawalerem maltańskim, prałatem domowym papieża i protonotariuszem apostolskim. Jako wyjątkowa postać w ówczesnej Warszawie, aktywnie angażował się w życie towarzyskie, zwłaszcza w kręgach włoskiej społeczności nad Wisłą. Nowatorski portret Ghigiottiego w książce Rafała Waszczuka ukazuje dyplomację z perspektywy Rzeczypospolitej, koncentrując się na roli jednostek realizujących politykę. Waszczuk podkreśla, że zrozumienie dyplomacji epoki nowożytnej wymaga spojrzenia na osobiste motywacje jej uczestników, co dla Ghigiottiego oznaczało nadzieję na osiągnięcie wysokiej pozycji w kościele, z kapeluszem kardynalskim w zasięgu możliwości.