Upadanie i powstawanie 1673-1763. Dzieje Polski. Tom 7

W Rzeczypospolitej wydarzenia potoczyły się niczym w wielu hollywoodzkich scenariuszach. Od czasu triumfu pod Wiedniem w 1683 roku, z każdym kolejnym dziesięcioleciem, kraj zmierza ku upadkowi. Rzeczpospolita, na przestrzeni pół wieku, przeszła od chwały do pogłębiającego się kryzysu. Losy przedstawione w siódmym tomie "Dziejów Polski" autorstwa prof. Andrzeja Nowaka potwierdzają, jak w trudnym okresie znajdowała się ojczyzna po śmierci Jana III Sobieskiego. Najpierw przetaczają się przez nasze ziemie wojska szwedzkie, a później saskie, rosyjskie i pruskie, pozostawiając w swej drodze jedynie zniszczenie i głód. Stanisław Leszczyński, mimo dwukrotnego wyboru na króla, zmuszony jest do opuszczenia kraju, a na tron za sprawą rosyjskiej interwencji wstępuje August III z dynastii Wettynów.Sytuację pogarszają tajne sojusze sąsiadów, które miały na celu utrzymanie tzw. wolności, niszczącej kraj. Wolna elekcja i sejm ulegają degeneracji, a liberum veto niejednokrotnie paraliżowało funkcjonowanie państwa – z 16 sejmów za panowania Augusta III, jedynie jeden nie został zerwany. Magnaci tworzą wewnętrzne państwa, służąc obcym mocarstwom.Powszechny wówczas sarkastyczny zwrot "Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa" tylko częściowo oddawał rzeczywistość – arystokracja mogła sobie pozwolić na wygody, ale większość szlachty żyła w niedostatku. W tym czasie polska armia stopniowo zanikała, a mityczna wizja chłopskiej beztroski była raczej złudzeniem, pomimo że nie byli oni wcielani do wojska. Tak jak prof. Andrzej Nowak ujął w swej pracy, krajobraz Rzeczypospolitej toczył się na przemian upadkiem i próbami odrodzenia, a nadzieja na przyszłość wiązała się z koniecznością przeprowadzenia niezbędnych reform.