Umysł otwarty i zamknięty

W miarę upływu lat mieliśmy okazję obserwować różne osoby, zwykle intelektualistów, których sposób myślenia i przekonania w codziennym życiu objawiały się jako mocno zdogmatyzowane. Źródła ich dogmatycznych poglądów były zróżnicowane, gdyż reprezentowali oni różne podejścia polityczne, religijne i naukowe. Wśród tych osób znajdowali się liberałowie, zwolennicy centrum oraz konserwatyści; żydzi, katolicy, ateiści, a także freudyści, behawioryści i gestaltyści. Jeszcze zanim można było dokładnie zdefiniować zjawisko dogmatyzmu ideologicznego, było oczywiste, że obejmuje ono wiele aspektów. Wskazuje na zamknięty sposób myślenia charakterystyczny dla każdej ideologii, autorytarny sposób patrzenia na życie oraz brak tolerancji wobec osób myślących inaczej. Dzisiejszy świat codziennych przekonań politycznych i religijnych oraz środowisk akademickich to także starcie między racjonalnym myśleniem a samą racjonalizacją, a także między dogmatycznymi a intelektualnymi przekonaniami. Początkowe zainteresowanie osobami z zamkniętymi systemami przekonań stanowiło jedynie początek tej podróży. Nadzieja była taka, że uda się zrozumieć umysł otwarty na równi z zamkniętym. Zakładając, że otwartość i zamkniętość to dwa krańce jednego kontinuum, poszerzono badania na szerokie spektrum systemów wierzeń.Milton Rokeach, znany badacz zajmujący się strukturą systemu wartości, przedstawia w swojej pracy "Umysł otwarty i zamknięty" dziewięcioletnie badania nad naturą systemów przekonań i dogmatyzmem. Rokeach koncentruje się na strukturze, a nie tylko na treści przekonań, co czyni jego teorie aktualnymi w kontekście współczesnych zjawisk, takich jak populizm czy zniekształcanie nauki z powodów ideologicznych. W swojej pracy Rokeach zadaje kluczowe pytania dotyczące cech osób o dogmatycznym sposobie myślenia: czym się wyróżniają i jakich cech systemu przekonań to dotyczy? Czy są one częścią konkretnego światopoglądu, czy mają uniwersalne zastosowanie? Czy te właściwości można w jakiś sposób mierzyć?Prace te zostały wspierane finansowo ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.