Teatr dell'arte

Książka, którą przedstawiamy, to niezbędna pozycja dla pasjonatów teatru. Zawiera ona teksty, które oferują świeże spojrzenie na tę tradycyjną formę sztuki scenicznej, rzucając nowe światło na utarte wyobrażenia i obalając liczne mity, które narosły przez wieki. Autorzy podejmują się zadania przepisywania historii teatru, podkreślając, że nasze dotychczasowe postrzeganie jest często jedynie wynikiem sentymentalnej nostalgii i zmitologizowanej kulturowej pamięci.Zwyczajowo przyjęło się uważać, że komedia dell'arte była teatrem spontanicznym i pełnym improwizacji. Jak zauważa Ferdinando Taviani, należy nieustannie rozdzielać jej mitologię od historycznych faktów. Poprzez tę pryzmatyczną wizję, traktowano ją jako żywą sztukę wystawianą pod gołym niebem, która przyciągała przypadkowych widzów na ulicach i placach. Jednak ten idealizowany obraz przyciągał artystyczne umysły takie jak Jean Starobinski i J. Douglas Clayton, którzy wyobrażali sobie aktorów dell'arte jako trwale związanych ze swoimi scenicznymi maskami. Tymczasem historyczne analizy, takie jak te przeprowadzone przez Jamesa H. Johnsona w odniesieniu do teatru Giorgia Goldoniego, proponują rewizję tego mitu, ukazując jego ewolucję i mnożące się aspekty.Podążając za myślą Tavianiego, komedia dell'arte nie powinna być postrzegana jako zamknięty gatunek teatru europejskiego; jej źródłowy kontekst kulturowy sugeruje, że jest ona synonimem całej teatralnej sztuki, a słowo "arte" odzwierciedla kunszt w szerokim wachlarzu publicznych form ekspresji — od poezji, poprzez muzykę i taniec, aż po akrobatykę, co zapowiada bogactwo form w europejskim teatrze.Siro Ferrone, analizując metody tworzenia komedii dell'arte, również podkreśla jej złożony i różnorodny charakter, sugerując nowe podejścia badawcze. Dla Roberta Henke kluczowe jest historyczne napięcie między oralnością a piśmiennością — napięcie to wpływa zarówno na charakter samych spektakli, jak i ich działanie w społeczeństwie. Anne MacNeil badając muzyczne elementy teatru dell'arte, zwraca uwagę na związki między rolą śpiewających i komponujących aktorek a narodzinami opery. Natomiast Enrico Fulchignoni, analizując historyczne korzenie komedii dell'arte, kwestionuje jej wyłącznie włoskie początki, ukazując teatr dell'arte jako przestrzeń zderzenia kulturowego między Wschodem a Zachodem, gdzie różnorodność i dialog stają się źródłem innowacji kulturowych.