Słuchaj pieśni wiatru / Flipper roku 1973

Najciekawsze w tej książce jest to, że czuć w niej początek. Nie początek historii w zwykłym sensie, tylko początek całego literackiego świata, który później Murakami rozbuduje i doprowadzi do znacznie bardziej złożonych form. „Słuchaj pieśni wiatru. Flipper roku 1973” czyta się trochę jak wejście do pracowni pisarza, zanim wszystko zostało doszlifowane. I wcale nie mówię tego jako zarzut. Właśnie ta surowość robi tu sporą robotę.

To nie są powieści, które biorą czytelnika wielką fabułą. Nie ma tu takiego rozmachu jak w późniejszych książkach Murakamiego, nie ma tej hipnotycznej konstrukcji, która potrafi człowieka całkowicie odciąć od rzeczywistości. Jest za to coś innego. Lekkość, młodość, pewna niepewność i bardzo wyraźne przeczucie, że autor już wtedy wiedział, w jaką stronę chce iść. Bohater niby włóczy się przez codzienność, rozmawia, słucha muzyki, spotyka ludzi, ale pod tym wszystkim siedzi znajome zawieszenie. To uczucie, że życie dzieje się obok, a człowiek próbuje tylko złapać jego rytm.

„Słuchaj pieśni wiatru” podobało mi się chyba bardziej pod względem nastroju niż konkretnej treści. To książka cicha, szkicowa, trochę rozmyta, ale przez to bardzo autentyczna. Ma w sobie coś z letniego bezruchu, coś z młodości, której nie umie się jeszcze nazwać, ale już się czuje, że za chwilę zacznie znikać. „Flipper roku 1973” wydaje mi się nieco bardziej uporządkowany, dojrzalszy, jakby Murakami już mocniej trzymał kierownicę. Nadal nie chodzi tu o samą akcję, bardziej o ton, o obserwację, o ten specyficzny rytm, który albo wchodzi pod skórę, albo zostawia czytelnika na zewnątrz.

Bardzo dobrze wypadają tu rzeczy, które później staną się u niego niemal znakiem firmowym. Muzyka, samotność, lekki emocjonalny chłód, ludzie niby blisko siebie, ale jednak trochę obok. Do tego rozmowy, które brzmią zwyczajnie, a jednak zostawiają po sobie dziwny ślad. Ciekawie ogląda się też pierwsze pojawienie się postaci i motywów, które później będą miały większą wagę. Dla kogoś, kto zna późniejszego Murakamiego, to trochę jak patrzenie na wczesne zdjęcia zespołu, który później grał już na wielkich scenach.

Nie będę udawał, że to najlepsza rzecz, jaką napisał. Bo nie. Widać, że to wczesny etap. Miejscami jest bardziej szkicem niż pełnym uderzeniem, czasem bardziej klimatem niż konstrukcją. Ale właśnie dlatego ta książka ma swój urok. Nie jest wykalkulowana, nie wygląda na napisaną po to, żeby zachwycić wszystkich. Jest bardziej jak pierwszy sygnał, że zaraz wydarzy się coś ważnego.

Dla mnie to była lektura bardziej ciekawa niż olśniewająca, ale bardzo satysfakcjonująca. Szczególnie jeśli czyta się ją jako początek drogi, a nie jako kolejne wielkie dzieło do odhaczenia. To Murakami jeszcze nie do końca wygładzony, jeszcze nie tak pewny, ale już wyraźnie swój. I chyba właśnie za to najbardziej tę książkę lubię. Za ten moment, w którym wszystko dopiero się układa, a jednak już wiadomo, że ten głos nie jest przypadkowy.