Samotność Portugalczyka

Kim był faktyczny władca w domu Antónia de Oliveiry Salazara, dlaczego Joo Soares zwykł był pozostawać tylko w piżamie, co można usłyszeć w forcie w Caxias, kogo Eryk zabierał ze sobą w podróż do Angoli, czemu Kinkas spędzał większość czasu na cmentarzu, a dlaczego dom Ruiego przypominał pomnik? Te portugalskie historie stanowią jedynie punkt wyjścia do refleksji nad różnymi formami izolacji - czy to świadomej, czy przypadkowej, niezależnie od warunków. Ta książka ukazuje Portugalię, której nie zobaczy się na widokówkach: tajemniczą, pełną podsłuchów, niepewności oraz niespełnionych obietnic, gdzie terytorium i duma zostały okrojone.

Każdy kraj zmaga się ze swoim stereotypowym wizerunkiem, a Portugalia nie jest wyjątkiem. Wystarczy w kilku słowach zmieścić jej istotę - porto, fado, saudade - a turysta powinien być usatysfakcjonowany. Ale co, jeśli ktoś pragnie sięgnąć głębiej, by zrozumieć ten nieskończony portugalski smutek? Jak Portugalia poradziła sobie z postkolonialnym sumieniem? W jaki sposób portugalskie feministki nauczyły się wymawiać słowo "orgazm" i czemu taka przemiana wstrząsnęła krajem? Co oznacza być czarnoskórym obywatelem Portugalii? Iza Klementowska stworzyła delikatny przewodnik po sercu tego kraju, malując obraz Portugalii niczym na azulejos, pozwalając czytelnikowi samodzielnie ułożyć jego panoramę. Od czasów imperialnych do pozycji peryferialnej, od potęgi po kryzys, od dumy po tęsknotę za dawną chwałą dawnego królestwa. Klementowska z wyczuciem ukazuje, jak Stary Kontynent staje się zmęczony.

Dla Małgorzaty Rejmer, książka Klementowskiej to portret Portugalii, który przypomina skatowanego więźnia politycznego reżimu Salazara: pogrążoną w letargu, lecz nadal żywą. Historia kolonializmu i dziesięciolecia pod dyktaturą dają więcej wglądu w portugalską duszę niż jakikolwiek smutek fado. Juliusz Kurkiewicz podkreśla tę niebywale piękną i poruszającą książkę jako klucz do poznania tego kraju.