Przypadek i konieczność

Jacques Monod (1910-1976), wybitny francuski biolog i laureat Nagrody Nobla, zasłynął z przełomowych odkryć w genetyce, które rozpoczął w latach czterdziestych XX wieku. Jego książka "Przypadek i konieczność" z 1970 roku, określona jako esej o "filozofii naturalnej", jest refleksją nad pojmowaniem świata w świetle nowych odkryć mikrobiologicznych. Te odkrycia zmuszają do ponownej oceny fundamentalnych pojęć, takich jak przypadek, konieczność, naturalność, sztuczność, trwałość oraz celowość działania, co prowadzi do głębokich przemyśleń filozoficznych i etycznych. Monod przedstawia przypadek i konieczność jako zjawiska współistniejące, gdzie przypadek w formie mutacji jest przechwytywany i zachowywany przez mechanizmy niezmienności, przekształcając się w strukturę, zasadę i konieczność. Pomimo to, biosfera nie jest zbiorem przewidywalnych obiektów, dostarczając dowodów, że konieczność jest oparta na przypadku. Monod uważa, że nauka powinna odrzucić wszystkie doktryny postulujące predeterminację, w tym szczególnie religijne, wymagając eliminacji antropocentryzmu. Stawia ludzkość przed heroicznymi wyborami w obliczu pustego wszechświata: "Stare przymierze jest zerwane: człowiek nareszcie wie, że jest sam w obojętnym ogromie wszechświata, z którego wyłonił się wskutek przypadku. Jego obowiązki, podobnie jak jego los, nigdzie nie są wpisane. To on ma dokonać wyboru między Królestwem a ciemnościami".