Przeszczepy prawne (legal transplants) z systemów prawnych common law w polskim systemie prawnym

Publikacja „Przeszczepy prawne…” jest wynikiem badań prowadzonych przez autora w ramach przygotowywania jego rozprawy doktorskiej z zakresu nauk prawnych, którą obronił z wyróżnieniem w 2025 roku. Praca koncentruje się na analizie wprowadzania do polskiego systemu prawnego, będącego częścią tradycji kontynentalnej (civil law), rozwiązań z systemów anglosaskich, które opierają się na tradycji common law. Autor wykorzystuje w swoich badaniach rzadko spotykany w polskiej nauce prawnoporównawczy paradygmat przeszczepów prawnych, któremu symboliczny początek dała praca szkockiego historyka prawa, Alana Watsona, zatytułowana Legal Transplants: An Approach to Comparative Law.Tematyka przeszczepów prawnych, czyli transferu rozwiązań prawnych między różnorodnymi systemami prawnymi, jest tematem pełnym wyzwań. Kluczową kwestią jest zrozumienie, co dzieje się z rozwiązaniem prawnym w momencie jego przeniesienia do innego systemu oraz jak to rozwiązanie ewoluuje z czasem. W praktyce pojawiają się pytania o to, jak zapewnić efektywność przeniesionego rozwiązania w nowych realiach oraz jak radzić sobie z jego adaptacją. Jest to szczególnie fascynujące w kontekście przeszczepów pomiędzy systemami diametralnie różnymi, które pochodzą z odmiennych tradycji prawnych. W przypadku Polski szczególnej uwagi wymagają rozwiązania z systemów common law. Z uwagi na brak kompleksowego opracowania monograficznego tego zagadnienia, celem publikacji stała się identyfikacja mechanizmów takich przeszczepów prawnych oraz ocena ich skuteczności według wybranych kryteriów.Badania uwzględniają dziesięć przykładów rozwiązań prawnych, takich jak: spółka partnerska, zasada biznesowej oceny sytuacji, zastaw rejestrowy, anglosaskie modele umów, postępowanie grupowe, ujawnienie środka dowodowego, pisemne zeznania świadka, opinia amicus curiae („przyjaciela sądu”), mediacja w sprawach karnych oraz plany wprowadzenia instytucji sądów pokoju w Polsce. Książka, bazując na obszernym przeglądzie literatury, przedstawia również konkurencyjne pojęcia przeszczepu prawnego i recepcji prawa, bada zagadnienie dyfuzji kulturowej oraz analizy pokrewne, takie jak dyfuzję innowacji czy transfery polityk publicznych. Szczególną uwagę poświęcano elemencie języka i przekładu w tym procesie. W pracy omówiono także cechy i porównano tradycje common law i civil law oraz zbadano ewentualność ich zbliżenia.Monografia „Przeszczepy prawne…” zwraca uwagę na znaczenie zrozumienia fenomenu przeszczepów prawnych, co umożliwia korzystanie z narzędzi i perspektywy prawnoporównawczej (komparatystyki prawniczej). Publikacja stanowi wartościowe źródło wiedzy i inspiracji nie tylko dla prawników, ale także dla wszystkich zaangażowanych w procesy legislacyjne oraz praktyków prawa. Treści zawarte w książce mogą zainteresować szerokie, interdyscyplinarne grono odbiorców, w tym tłumaczy, językoznawców, socjologów, kulturoznawców czy politologów, a także studentów z tych dziedzin.