Pro memoria Tom 8 1961

Pierwszy pełny zbiór zapisków prymasa Stefana Wyszyńskiego z lat 1948-1981 to niezwykłe świadectwo jego nieustannej pracy oraz niezaprzeczalnego autorytetu społecznego jako obrońcy praw narodu. W ramach nowej serii wydawniczej planowane jest wydanie 27 tomów, z których niemal każdy koncentruje się na kolejnym roku życia tego wybitnego duchownego. Publikacja jest efektem współpracy Archidiecezji Gnieźnieńskiej, Archidiecezji Warszawskiej, Instytutu Pamięci Narodowej, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Instytutu Prymasa Wyszyńskiego oraz Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego. W ósmym tomie serii "Pro memoria" prymas Wyszyński przedstawia swoją perspektywę na sytuację Kościoła w PRL, podczas wzmagających się napięć w obszarze stosunków wyznaniowych. Jego zapiski, które rejestrują zarówno prawny, jak i rzeczywisty status Kościoła, codzienność życia duchowieństwa, inteligencji polskiej oraz przeciętnych obywateli, są cennym dowodem tamtej epoki. Stanowią także istotny głos w dyskusji historiograficznej dotyczącej tzw. okresu gomułkowskiego, często idealizowanego i rozgrzeszanego. Władysław Gomułka postrzegał Kościół jako ideologicznego oraz politycznego przeciwnika, co skutkowało dążeniem do eliminacji przejawów religijności w przestrzeni publicznej. W realizacji tych dążeń kluczową rolę odgrywała administracja wyznaniowa, która służyła jako narzędzie władz partyjno-rządowych do ograniczania wpływów Kościoła.