Piotr Struwe. Liberał na lewicy 1870-1905

Richard Pipes, renomowany historyk Rosji, stworzył dwutomową biografię Piotra Struwego (1870–1944), niezwykle wpływowego rosyjskiego intelektualisty końca XIX i początku XX wieku. Struwe zasłynął jako historyk, filozof, ekonomista, publicysta i polityk, odciskając swoje piętno w każdej z tych dziedzin. Jako naukowiec przyczynił się do powstania ruchu marksistowskiego w Rosji, wspierał rozwój kariery Lenina, a także uczestniczył w kształtowaniu rewizjonizmu marksistowskiego. Co więcej, odegrał istotną rolę jako współzałożyciel partii kadetów.Po 1905 roku Struwe przekształcił się w zagorzałego krytyka rosyjskiej inteligencji, stając się jednym z czołowych ideologów opozycji antybolszewickiej w czasie wojny domowej i późniejszej emigracji. Dążył do utworzenia liberalnej demokracji, lecz jego próby zakończyły się niepowodzeniem, a sam był świadkiem narodzin państwa totalitarnego. Przez pryzmat życia Struwego, Pipes ukazuje wewnętrzne zmagania rosyjskich intelektualistów, ich brak odpowiedzialności oraz niechęć do kompromisów.Piotr Struwe, początkowo liberał, a z czasem konserwatysta, promował idee wolności opartej na praworządności. Był orędownikiem reform społecznych, rządów prawa i istotności prywatnej własności, podkreślając znaczenie państwa. Jego poglądy i działania rozgrywały się w kontekście rosnących politycznych oczekiwań wobec jednostek, co często prowadziło do karania niezależności intelektualnej i moralnej ostracyzmem, ograniczaniem wolności czy wręcz wygnaniem i śmiercią.Pipes, urodzony w 1923 roku w Cieszynie, dorastał w Warszawie, a od 1940 roku mieszkał w Stanach Zjednoczonych, gdzie został emerytowanym profesorem Uniwersytetu Harvarda. Jest autorem wielu znaczących prac na temat historii Rosji, w tym „Rosja carów”, „Rewolucja rosyjska”, „Rosja bolszewików”, „Rosyjski konserwatyzm i jego krytycy” oraz autobiografii „Żyłem. Wspomnienia niezależnego”.