Pion walki z podziemiem niepodległościowym RBP/MBP 1944–1954

Jeden z kluczowych filarów ustroju państwowego, znanego od 1952 roku jako Polska Rzeczpospolita Ludowa, stanowiła obok partii komunistycznej, policja polityczna. Funkcjonowała ona od samego początku nowego ustroju, przede wszystkim koncentrując się na eliminacji politycznego i zbrojnego ruchu opozycyjnego. Dla tej jednostki osoby zaangażowane w działalność opozycyjną były przewrotnie określane mianem „bandytów”, a ich działania jako „bandytyzm”. Walka z nimi była zadaniem specjalnych jednostek operacyjnych, których funkcjonariusze działali zarówno w centrali, jak i w strukturach terenowych, jednocześnie ściśle współpracując z Sowietami. Książka, będąca rezultatem pracy Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie, dotyczy właśnie tych zagadnień. Stanowi zbiór materiałów z konferencji „Pion walki z tzw. bandytyzmem RBP/MBP 1944–1954”, zorganizowanej w 2012 roku przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej w Warszawie. Wydarzenie to było częścią centralnego projektu badawczego Instytutu Pamięci Narodowej poświęconego analizie działalności aparatu bezpieczeństwa w walce z politycznym i zbrojnym podziemiem w latach 1944–1956. Autorzy artykułów zawartych w tomie dogłębnie analizują działalność sektora aparatu bezpieczeństwa, który skoncentrowany był na zwalczaniu „bandytyzmu”. Przedstawiają prawne podstawy funkcjonowania tych jednostek, formy wsparcia ze strony Sowietów, przykładowe struktury zwalczające opozycję niepodległościową oraz charakteryzują osoby z wyższych szczebli władzy zaangażowane w utrwalanie systemu komunistycznego. Funkcjonariusze aparatu, biorący udział w tej pracy, często postrzegali to jako okazję do nobilitacji, która mogła otworzyć im drzwi do awansu w hierarchii władzy.