Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło

Przed narodzinami terminu "genocide", stworzonego przez Rafała Lemkina w czasie Zagłady, eksterminacja całych społeczności była uznawana przez wielu prawników i rządzących za wewnętrzną sprawę każdego państwa. Powszechna była analogia do farmera, który miał prawo likwidować swoje stado, a każda ingerencja w tę działalność była postrzegana jako naruszenie własności. Konstanty Gebert w swojej książce analizuje historię ludobójstw, które miały miejsce w ciągu ostatnich 120 lat. Rozpoczyna od masakry rdzennej ludności Namibii przez Niemcy, przez genocyd Ormian dokonany przez Turków, zbrodnie w Kambodży popełnione przez Czerwonych Khmerów, aż po współczesne wydarzenia w Chinach, gdzie represjonowani są Ujgurzy. Autor zadaje kluczowe pytania o przyczyny i skutki tych tragedii oraz zastanawia się, czy istnieją sposoby, aby uczynić slogan "Nigdy więcej" czymś więcej niż tylko pustym hasłem.Książka Geberta stawia wyzwanie wobec konwencjonalnego pojmowania ludobójstwa. Czy może być jednocześnie zajmująca, obiektywna i jasna, a przy tym krzepiąca i przejrzysta? Profesor Joanna Tokarska-Bakir z Uniwersytetu Warszawskiego podkreśla, że autor podejmuje próbę odpowiedzenia na trudne pytania, które kiedyś zadawali sobie tacy myśliciele jak Rafał Lemkin, Hannah Arendt czy Zygmunt Bauman. Gebert przedstawia tezę, że Zagłada nie była jednorazowym wydarzeniem, lecz częścią naszej historii, i bada, co czyni ludzi zdolnymi do takich czynów oraz jak zło zyskuje w ich oczach status moralnej wartości.Według profesora Adama Daniela Rotfelda, Gebert przypomina, że masowe mordy towarzyszą ludzkości już od czasów Troi. Autor podkreśla, że ludobójstwo nie wynika z chęci zabijania, lecz jest próbą brutalnej przemiany świata. Hasło "Nigdy więcej" może być zatem dla wielu gorzką ironią. Paweł Smoleński z Gazety Wyborczej uznaje książkę za lekturę obowiązkową dla tych, którzy troszczą się o losy innych.Konstanty Gebert, urodzony w 1953 roku, rozpoczął swoją działalność dziennikarską w czasach PRL, pisząc dla podziemnej prasy i przybierając pseudonim Dawid Warszawski. Z Gazetą Wyborczą związany jest od jej początków, był również korespondentem wojennym podczas konfliktu w Bośni, współpracując z ONZ. Relacjonował wydarzenia z różnych zakątków świata, w tym Turcji, Indii i Birmy, badając również skutki ludobójstwa w Rwandzie.Gebert był kluczową postacią w odrodzeniu życia żydowskiego w Polsce, współtworząc Żydowski Uniwersytet Latający i Polską Radę Chrześcijan i Żydów. Jest autorem 12 książek i licznych artykułów publikowanych w kraju i za granicą oraz wykładowcą na prestiżowych uczelniach na całym świecie.