Od śniegów Arktyki po pył Normandi

25 maja 2012 roku miała miejsce premiera filmu „Czas bohaterów” w reżyserii Adriana Vitorii. Brytyjski reżyser przedstawił mało znaną historię walk Aliantów z nazistowską machiną wojenną w północnych regionach Norwegii. Rok po inwazji na Polskę, III Rzesza skierowała wojska na północ, aby opanować tereny Skandynawii i pozyskać tym samym ważne surowce dla przemysłu zbrojeniowego. Chodziło m.in. rudy żelaza na wybrzeżach Norwegii i Szwecji. Krwawe starcia o port w Narwiku trwały od kwietnia do czerwca 1940 roku. Wspomniany wyżej film pod tytułem „Czas bohaterów” stanowił adaptację wydarzeń związanych z mało oczywistymi epizodami II Wojny Światowej, które w dłuższej perspektywie okazały się kluczowe dla losów wojny. Znaczenie opanowania Skandynawii wiązało się nie tylko z pozyskaniem ważnych surowców, ale również bezpośrednio wpływało na krajobraz działań wojennych na kontynentalnej Europie. Relatywnie niewielka odległość między fiordami Norwegii a wybrzeżami Wielkiej Brytanii umożliwiała potencjalnie wojskom niemieckim skuteczne penetrowanie nieba za pomocą rozlokowanych w Skandynawii radarów i systemów wczesnego ostrzegania. Zachodni Alianci znaleźli się w mocno kłopotliwej sytuacji. 

Film w reżyserii Adriana Vitorii nie opisuje z imienia i nazwiska działań Patricka Dalzela-Joba, autora książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”. Podczas lektury fabularyzowanej biografii okazało się jednak, że literatura raz jeszcze wyprzedziła kinematografię. Pomimo faktu, że wysoko oceniam film „Czas bohaterów”, relacja przedstawiona przez brytyjskiego komandosa wydaje mi się o wiele bardziej porywająca i angażująca w swojej treści. Być może wynika to z faktu, że współczesne filmy o II Wojnie Światowej często trącą patosem. Tymczasem Patrick Dalzel-Job był awanturnikiem i pewnie sam autor książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” wolałby takie określenie swojej osoby zamiast popularnego w naszych czasach terminu „łobuz”. Awanturnik kocha najbardziej. Poznajcie historię Patricka Dalzela-Joba, człowieka, który brał udział w najważniejszych kampaniach II Wojny Światowej, a w międzyczasie znalazł miłość w oczach pięknej Norweżki. To życie, nie film, kto spodziewa się happy endu, temu przyjdzie wypić sok z cytryny.

Zanim przejdziemy do miłości, jeszcze kilka szczegółów o wojennym krajobrazie w życiu brytyjskiego komandosa. Patrick Dalzel-Job w książce „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” opisuje osobiste zmagania na najważniejszych frontach II Wojny Światowej. Autor książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” walczył początkowo w Norwegii jako członek brytyjskiej marynarki wojennej w czasie II Wojny Światowej. Wraz z grupą komandosów został przerzucony na teren Norwegii, gdzie wraz z towarzyszami mieli za zadanie zlokalizować i zniszczyć niemieckie instalacje wojskowe wzdłuż wybrzeża Skandynawii. Podczas działań w Norwegii, brytyjski komandos i jego oddział stawiali czoła nie tylko niemieckim wojskom, ale również trudnym warunkom klimatycznym. Jak wyjaśnia Patrick Dalzel-Job w książce „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”, komandosi operowali w górach i lasach, gdzie byli zmuszeni radzić sobie z mroźnymi temperaturami i burzami śnieżnymi. Śnieg i mroźne temperatury kojarzą się raczej z bitwą o Stalingrad, jednak wątek norweski wydaje się niedoceniany, a przy tym jednocześnie szalenie interesujący. Jednym z najważniejszych zadań, które brytyjski komandos wykonywał podczas pobytu w Norwegii, było zniszczenie instalacji wojskowych w okolicach miasteczek Vågsøy i Ulsteinvik. W ciągu kilku dni brytyjskie oddziały dokonały szeregu skutecznych ataków na niemieckie umocnienia, niszcząc wiele z nich i zadając duże straty wrogiemu wojsku. Patrick Dalzel-Job w książce „Od śniegów Arktyki po pył Normandi” podsumowuje pobyt w Norwegii, wskazując, że prowadzone działania były szalenie kosztowne dla oddziałów alianckich. W wyniku intensywnych walk oddział brytyjskiego komandosa stracił wielu żołnierzy, a sam autor został ranny. Nie był to pierwszy raz, kiedy Patrick Dalzel-Job wyszedł cało, z wydawałoby się, beznadziejnej sytuacji.

Patrick Dalzel-Job, autor książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandi”, utrzymuje, że kochał w życiu tylko jeden raz. Relacja między Patrickiem Dalzel-Jobem a Rigmor wydaje się jednym z ważniejszych wątków rzeczonej publikacji. Zdaniem brytyjskiego komandosa, Rigmor była najpiękniejszą Norweżką, jaką kiedykolwiek widział. Niezwykłe słowa jak na człowieka, który zwiedził pół świata. Związek pomiędzy Patrickiem Dalzel-Jobem a Rigmor nie był łatwy od samego początku i wcale nie chodzi o toczącą się wokół wojnę. Kobieta w czasie spotkań z brytyjskim komandosem w Norwegii pozostawała w małżeństwie z innym mężczyzną. Autor książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” wykazał się niebywałą determinacją w zdobywaniu serca mężatki. Według relacji brytyjskiego komandosa Rigmor również była w nim zakochana w tamtym czasie.

Związek zakończył się tragicznie, Rigmor zginęła w wypadku samochodowym. Jak opisuje Patrick Dalzel-Job w książce „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”, wiadomość o śmierci ukochanej wywołała w nim ogromny szok i zmieniła sposób patrzenia na życie. Tym samym fabularyzowana biografia brytyjskiego komandosa zyskuje ludzki charakter, nieco w kontrze do bohaterskiej postawy w trakcie kolejnych kampanii wojennych. Patrick Dalzel-Job w żadnym fragmencie narracji nie odlatuje, nie prosi o uznanie i honory z uwagi na heroiczną postawę w czasie II Wojny Światowej. Jak parokrotnie zauważa w książce „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”, zrobił to, co do niego należało. Żałuje tylko jednego: walczył o wolność całego świata, a nie potrafił uchronić przed śmiercią ukochanej kobiety.

Literatura faktu oferuje bogactwo publikacji w zakresie wydarzeń związanych z  II Wojną Światową. Z jednej strony autorzy skupiają się na holistycznym ukazaniu kampanii wojennych, z drugiej zaś szczególnie cenne wydają się relacje żołnierzy bezpośrednio biorących udział w opisywanych konfliktach. Na tym tle publikacja Patricka Dalzela-Joba pod tytułem „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” zajmuje szczególne miejsce w mojej domowej bibliotece. Fabularyzowana biografia brytyjskiego komandosa to gotowy scenariusz na hollywoodzki film z gwiazdorską obsadą. Patricka Dalzel-Job pokonał imponującą drogę od tytułowych śniegów Arktyki na północnych wybrzeżach Norwegii, przez gorący piasek pustyni w Afryce, aż po działania związane z ofensywą wojsk alianckich w Normandii. Z punktu widzenia czytelników zainteresowanych literaturą faktu, w narracji brytyjskiego komandosa pojawiają się opisy wszystkich najważniejszych kampanii wojennych w czasie II Wojny Światowej. W ocenie samych Aliantów działania na północy Norwegii były w istocie pierwszym poważnym oporem wobec nazistowskiej machiny wojennej. Z kolei kampania w Afryce toczyła się nieco w cieniu działań podejmowanych w Europie, jednak z punktu widzenia strategii obranej przez wojska Sprzymierzonych, konflikty na północy Czarnego Lądu miała kluczowe znaczenie dla stopniowego spychania wojsk niemieckich i włoskich w kierunku Europy. Lądowanie w Normandii i operacja „Overlord” otwierająca drugi front wojny w Europie stanowiły w dłuższej perspektywie koniec inicjatywy strategicznej wojsk Wehrmachtu w połowie 1944 roku. Mało? Na łamach książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” pojawia się również relacja autora dotyczącą niezwyklej relacji, jaka łączyła Patricka Dalzela-Joba  z tajemniczą Norweżką. Pikantności całej sprawie dodaje fakt, że norweski komandos prowadził awanturnicze życie i chętnie podejmował ryzyko. Jak zakończyła się ta historia? 

Książka „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”, wydana nakładem wydawnictwa Bellona, to świetna propozycja dla osób zainteresowanych tematyką II Wojny Światowej w formie dynamicznej i porywającej narracji. Fabularyzowane biografie mają to do siebie, że stanowią dla autorów pokusę podkręcania życiorysu na potrzeby barwnej wciągającej opowieści. W przypadku Patricka Dalzela-Joba  podobne zabiegi nie były konieczne. Autor książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” doświadczył dramatycznych wydarzeń związanych z wojną na wszystkich frontach działań prowadzonych przez Aliantów w Europie i Afryce podczas konfliktu z nazistowską III Rzeszą. Osobiście szczególnie zainteresowała mnie relacja brytyjskiego komandosa z wojen toczonych w Afryce. Jest to epizod równie ważny, co często pomijany w narracji związanej z najważniejszymi kampaniami wojennymi podczas II Wojny Światowej. W książce „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” opisuje trudne doświadczenia związane z krwawą bitwą pod Tobrukiem oraz pod El-Alamejn. Brytyjski komandos wraz ze swoim oddziałem przybył na front w Egipcie pod koniec 1941 roku. Autor opisuje, że trwały już wtedy zacięte walki między wojskami brytyjskimi a niemieckimi w ramach zgrupowania Afrika Korps. Patrick Dalzel-Job  opisuje swoje zaskoczenie intensywnością, z jaką nieprzyjaciel prowadził ostrzał pozycji Aliantów w Afryce Północnej. Wrażenie zrobiły na mnie fragmenty książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”, w których autor opisuje, jak przez kilka dni żołnierze sił Sprzymierzonych byli bombardowani ciągłymi atakami artyleryjskimi, przeplatanymi nalotami ciężkich bombowców. Nocami, aby przetrwać, żołnierze szukali schronienia przed ostrzałem i oczekiwali na kolejny dzień walki, często nie śpiąc w nocy i tym samym nie znajdując okazji do odpoczynku przez kolejnymi ciężkimi starciami z dobrze wyszkolonymi i wyposażonymi oddziałami III Rzeszy.

Książka „Od śniegów Arktyki po pył Normandii”, choć wydaje się opowieścią inspirowaną przygodami Johna Rambo, w istocie stanowi zapis prawdziwej wojny widzianej oczami zwykłego żołnierza. Patricka Dalzela-Joba  opisuje, że podczas bitwy pod El-Alamein został ranny w wyniku wybuchu miny przeciwpiechotnej. Brytyjski komandos kontynuował walkę, wspomina jednak, jak trudno było prowadzić skuteczną natarcie na wrogie pozycje w sytuacji, kiedy nie mógł liczyć na pomoc medyczną z uwagi na ciągły ostrzał prowadzony przez niemieckie wojska. W ocenie autora książki „Od śniegów Arktyki po pył Normandii” bitwa pod El-Alamein była jedną z najtrudniejszych i najbardziej zaciętych bitew podczas II wojny światowej. Przede wszystkim jednak, jak podkreśla autor, była to bitwa, która zapoczątkowała zwycięską kampanię w Afryce Północnej, co miało kluczowe znaczenie dla dalszych działań Aliantów w Europie.