Najjaśniejszym katalog starodruków

Panegiryki, enkomia i inne formy literackie poświęcone polskim monarchom są fascynującym elementem spuścizny piśmienniczej, jakie odnajdziemy w starodrukach przechowywanych w Muzeum Narodowym w Krakowie. Korzenie tych celebracyjnych utworów sięgają starożytności. Greckie słowo "panegiryk" pochodzi od "Panegyricos", mowy wygłoszonej przez Isokratesa w 386 r. p.n.e. podczas igrzysk olimpijskich, gdzie zachęcał Greków do walki z Persami. Styl ten zyskał popularność w średniowiecznej i nowożytnej Europie jako odpowiedź na wyjątkowe wydarzenia, takie jak wstąpienie na tron, śluby dynastyczne, narodziny następców czy zwycięstwa wojenne — a nawet śmierć władców.Renesans panegiryków w Polsce miał miejsce w XVII wieku, czyli w okresie baroku. Twórczość ta była poddawana stylizacji, które wykorzystywały symboliczne formy gloryfikacji zarówno w literaturze, jak i w sztukach plastycznych. Typowy panegiryk z tego okresu nie ograniczał się do prozatorskiej lub wierszowanej pochwały. Obejmował również starannie dobrane ilustracje, które często przybierały formę emblematu lub symbolicznego rebusu, eksponując godnych przodków bohatera tych peanów.W zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie znajdują się 262 spośród ponad 2100 panegiryków, dedykowanych królom i królowym Polski. Autorami wielu z tych dzieł są duchowni pełniący rolę pedagogów, związani z kolegiami jezuickimi i pijarskimi, a także retorzy z Uniwersytetu Krakowskiego. Ta literatura pochwalna odgrywała ważną rolę w edukacji młodzieży, starając się formować ich poprzez przykłady dawane przez czczonych władców.