Pawilon szósty

Powieść przez wielu krytyków uważana jest za arcydzieło Czechowa. W małym szpitalnym skrzydle mieści się sala nr 6, przeznaczona dla pacjentów z zaburzeniami psychicznymi. Zamieszkuje ją pięć osób, w tym prostolinijny Mojsiejka i były komornik sądowy Iwan Dmitrycz Gromow. Opiekę nad szpitalem sprawuje lekarz Andriej Jefimycz Ragin, który przyjął tę posadę w momencie, gdy szpital był w fatalnym stanie. Choć Ragin jest człowiekiem inteligentnym i uczciwym, brakuje mu determinacji i wiary w możliwość poprawy rzeczywistości. Początkowo podchodzi do pracy z zapałem, lecz szybko traci motywację, uznając leczenie pacjentów za bezcelowe w panujących warunkach. W rezultacie zaniedbuje swoje obowiązki, przestaje regularnie odwiedzać szpital i ogranicza się do krótkich, powierzchownych wizyt, po których wraca do domu, by oddać się lekturze.

Pewnego wiosennego wieczoru przypadkowo odwiedza salę nr 6. Tu zostaje nieoczekiwanie oskarżony przez Gromowa o kradzież, lecz ich początkowa konfrontacja przeradza się w głęboką rozmowę. Zainspirowany, Ragin zaczyna odwiedzać skrzydło codziennie, a rozmowy z Gromowem stają się dla niego źródłem do przemyśleń.

Czechow w tej powieści odwołuje się do filozofii stoickiej Marka Aureliusza i polemizuje z jej założeniami. Na przykładzie swoich postaci pokazuje, jak fałszywe i niesprawiedliwe jest twierdzenie, że ci, którzy nie mają wiele w życiu zewnętrznym, zyskują bogactwo duchowe, i że należy doceniać to, co się ma, niezależnie od okoliczności. Autor trafnie wskazuje, że szczęście i godne życie są prawem należnym każdemu człowiekowi.