Architektura zła. Wyjątkowość Holokaustu jako problem filozoficzny

W dziejach cywilizacji istnieje głęboka rana, którą pozostawiły za sobą zbrodnie XX-wiecznych totalitaryzmów. Skala ludobójstwa, które wtedy miało miejsce, jest przytłaczająca i na zawsze pozostaje wyzwaniem dla ludzkiego rozumu. Ilość ofiar, ogrom popełnionych zbrodni oraz metody, jakimi dokonano eksterminacji mas ludzkich, stawiają przed nami fundamentalne pytania, na które wciąż nikt nie dał w pełni satysfakcjonujących odpowiedzi.Proponowane przez mnie pojęcie "architektury zła" może pomóc w uniknięciu metafizycznych debat dotyczących wojennych losów Żydów. Ujęcie Holocaustu w kategoriach jego wyjątkowości wyklucza możliwość jakiejkolwiek dyskusji, ponieważ sytuując problem poza zrozumieniem. Z drugiej strony, redukowanie tej tragedii jedynie do faktograficznego opisu nie pozwala na głębsze zrozumienie istoty zła i jego destruktywnej natury. Umiejscowienie zagadnienia w szerszym kontekście cywilizacyjnym oraz uznanie Holocaustu za kulminację niemieckiego procesu kolonizacji daje możliwość jego porównania z podobnymi praktykami innych narodów. W ten sposób nie można rozpatrywać winy Niemców w oderwaniu od współodpowiedzialności całej cywilizacji, która dźwiga wspólne brzemię Zagłady.