Emigranci

"Emigranci" wydane w 1974 roku to przełomowe dzieło Sławomira Mrożka po sukcesie "Tanga" i jedno z najbardziej znaczących polskich dramatów powojennych. Akcja skupia się na dwóch przybyszach z nieokreślonej krainy, którzy dzielą suterenę w nieznanym mieście w Europie Zachodniej. AA, intelektualista czujący się obco, zdecydował się na emigrację z powodów politycznych, natomiast jego towarzysz XX, "chłoporobotnik", wyjechał za granicę, by poprawić swój status finansowy. Ich codzienne współżycie to konieczność wynikająca z wzajemnego uzależnienia: XX czerpie korzyści materialne dzięki AA, który z kolei utrzymuje, że to dla niego okazja do badania mentalności swoich rodaków. AA, z właściwą sobie frustracją i apatią, patrzy z góry na XX, reprezentanta niższego stanu społecznego, którego głównym dążeniem jest lepsze życie. W takiej sytuacji różnice i konflikty między nimi stają się niezwykle intensywne. Dramat ukazuje szeroki problem tamtego okresu w Polsce - napięcia między inteligencją a warstwą robotniczą. Końcowa część przynosi nadzieję na zjednoczenie wartości reprezentowanych przez obie grupy, co zwiastuje przełamanie istniejących przedtem podziałów.