Dzienniki podróży

Franciszek Ksawery Bohusz (1746-1820) był jednym z niezwykle ciekawych podróżników polskiego oświecenia, który zasłynął ze szczegółowych dzienników opisujących swoje wyprawy. Zachowane rękopisy pozwalają nam poznać przebieg dwóch jego europejskich podróży. Pierwsza z nich miała miejsce w latach 1777-1778, a druga w latach 1781-1782.W trakcie pierwszej podróży towarzyszył litewskiemu podskarbiemu nadwornemu, Antoniemu Tyzenhauzowi (zm. 1785). Z tego powodu trasa wiodła przez wiele krajów, takich jak Śląsk, Saksonia, Czechy, Turyngia, Hannover, Holandia, Anglia, Francja i Austria. Cztery lata później, Bohusz samotnie wyruszył na drugą podróż, tym razem do Włoch. Rozpocząwszy swoją wyprawę w Wilnie, przemierzył Warszawę oraz Wiedeń, by dotrzeć do Wenecji. Stamtąd kontynuował zwiedzanie kolejnych miast, takich jak Padwa, Bolonia, Florencja, Rzym oraz Neapol. Następnie, podróżując na północ, odwiedził Pizę, Livorno, Genuę, Turyn, Mediolan i Modenę, po czym przez Lugnano oraz przełęcz św. Gotarda udał się w drogę powrotną, wybierając trasę przez Szwajcarię do Krakowa.Obie podróże łączy charakterystyczny styl narracji Bohusza, w którym często pojawiają się nawiązania do wcześniejszych przeżyć i doświadczeń, co bez wątpienia potwierdza jego autorstwo tych fascynujących relacji.