Breitenfeld 17 IX 1631. Szwedzkie Kanny

Początkowo artyleria sprzymierzonych nie mogła odpowiedzieć ogniem, gdyż ustawienie dział było niemożliwe aż do momentu opuszczenia przez wojsko obniżonego terenu. Niemniej jednak Torstensson zdumiewająco szybkim tempem doprowadził działa na właściwe pozycje. Sam król wspominał, że "nie trwało to długo, zanim nasze również zaczęły grać". Także artyleria saska początkowo dobrze sobie radziła. Na obu flankach wywiązała się intensywna wymiana ognia, trwająca około dwóch godzin, po czym przerodziła się w właściwą bitwę. W miarę jak sprzymierzeni zmniejszali dystans do przeciwnika, siła ognia cesarskich armat stawała się coraz bardziej dotkliwa. Na początku atak armii sprzymierzonych wciąż trwał, lecz z czasem marsz został prawdopodobnie zatrzymany najpierw na lewym skrzydle. Gdy Sasi, lewe skrzydło i centrum szwedzkiego szyku zatrzymały się około kilometra przed linią Tilly’ego ukrytą za wzgórzem, prawe skrzydło Szwedów, po wcześniejszym przesunięciu, już wyprzedziło lewe skrzydło cesarskie i kontynuowało marsz naprzód. W tym momencie plan natarcia króla Szwecji, analogiczny do manewru Epaminondasa pod Leuktrami, stał się oczywisty. Jeżeli Tilly nie podjąłby żadnego działania, jego lewe skrzydło mogłoby zostać szybko oflankowane przez przeważające siły wroga, podczas gdy cała jego linia stanęłaby w obliczu ciężkich ataków przeciwnika. Dzięki dalszemu ruchowi prawe skrzydło, wraz z całą szwedzką armią, znalazły się mniej niż kilometr od sił cesarskich. Witold Biernacki, urodzony w 1946 roku, interesuje się historią wojskowości starożytnej oraz XVI i XVII wieku i jest autorem wielu opracowań. Paweł Skworoda, urodzony w 1978 roku, to autor wielu książek i artykułów popularnonaukowych zajmujących się staropolską sztuką wojenną XVI–XVIII wieku.