Wiktor Poliszczuk - sylwetka autora

Wiktor Poliszczuk, urodzony 10 października 1925 roku w Dubnie, a zmarły 17 listopada 2008 roku w Toronto, był prawnikiem i politologiem, specjalizującym się w historii myśli politycznej. Był także aktywnym dziennikarzem i publicystą. Wychował się w rodzinie o polsko-ukraińskich korzeniach, określając siebie jako "prawosławnego Ukraińca". Poliszczuk posiadał obywatelstwo polskie oraz kanadyjskie.

Jego życie uległo dramatycznej zmianie po agresji ZSRR na Polskę, kiedy to jego ojciec, pełniący funkcję wójta gminy Dubno, został aresztowany przez NKWD i rozstrzelany w kwietniu 1940 roku. W tym samym miesiącu Wiktor, jego matka i siostry zostali deportowani do Kazachstanu, gdzie spędzili cztery lata, zanim przesiedlono ich na wschodnią Ukrainę. W 1946 roku rodzina Poliszczuków wróciła do Polski. Wiktor ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Wrocławskim, zdobywając tytuł magistra, po czym pracował w Polsce jako prokurator. W 1981 roku zdecydował się na emigrację do Kanady.

Po osiedleniu się w Kanadzie podjął pracę jako korektor techniczny w ukraińsko-kanadyjskim tygodniku "Nowa Droga" w Toronto, związanym z emigracyjną frakcją melnykowską Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). To właśnie w tym okresie zaczął interesować się ukraińskim nacjonalizmem i jego skutkami, z uwagi na tragiczne wydarzenia, które dotknęły jego rodzinę - jego ciotka została zamordowana za publiczne używanie języka polskiego.

W swojej pracy naukowej Poliszczuk starał się ukazać, że ideologia integralnego nacjonalizmu OUN była głównym czynnikiem zbrodni popełnianych na Polakach przez ukraińskich nacjonalistów. Jednocześnie analizował politykę polską wobec mniejszości ukraińskiej w okresie międzywojennym oraz wpływ polityki III Rzeszy na relacje polsko-ukraińskie, postrzegając je jako czynniki sprzyjające antypolskim działaniom ze strony nacjonalistów ukraińskich. Jego stanowisko spotkało się z krytyką, między innymi ze strony ukraińskiego profesora Ihora Iljuszyna, który uważał, że Poliszczuk dążył przede wszystkim do potwierdzenia zbrodniczego charakteru ideologii i działań OUN-UPA, zaniedbując obiektywną analizę konfliktu polsko-ukraińskiego.

Poliszczuk wielokrotnie poruszał temat ludobójstwa Polaków dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów i twierdził, że przeprowadzenie Akcji "Wisła" było uzasadnione. Jego prace i opinie wzbudzały żywe debat i kontrowersje w kręgach historyków i polityków.