Artylerzysta Piłsudskiego. Wspomnienia gen. Jana Chmurowicza

Marszałek Józef Piłsudski kiedyś zwrócił się do pułkownika Jana Chmurowicza, żartobliwie sugerując, że powinien nosić nazwisko Wesołowski zamiast Chmurowicz, z uwagi na jego serdeczną postawę wobec innych. Jan Chmurowicz rozpoczął swoją wojskową karierę w 1909 roku w armii austro-węgierskiej, gdzie służył z przerwami aż do listopada 1918 roku, kiedy to przeszedł do Wojska Polskiego. We wrześniu 1920 roku, podczas bitwy nad Niemnem, skutecznie dowodził 3. pułkiem artylerii ciężkiej, wspierając 3. Dywizję Piechoty Legionów. W kolejnych latach kierował różnymi jednostkami artylerii, między innymi w Chełmie, Poznaniu, jak również Szkołą Strzelań Artylerii w Toruniu. W 1931 roku został mianowany II dowódcą piechoty dywizyjnej w 20 Dywizji Piechoty, a trzy lata później objął dowództwo 15 Dywizji Piechoty w Bydgoszczy. Rok 1935 przyniósł mu awans na generała. W 1939 roku został zastępcą dowódcy Okręgu Korpusu X, a we wrześniu tego roku odważnie bronił Przemyśla, po czym dostał się do niemieckiej niewoli 25 września. W oflagu w Woldenbergu pełnił potajemnie rolę dowódcy obozu. Po wojnie wrócił do Krakowa, gdzie zamieszkał z córką, lecz w nowym systemie politycznym nie udało mu się powrócić do służby wojskowej, choć gorliwie o to zabiegał. Przez wiele lat jego wspomnienia spoczywały w archiwach, a sama postać generała popadła w zapomnienie, nawet w tych miejscach, gdzie był Honorowym Obywatelem. Dzięki publikacji wspomnień, uzupełnionych obszernym biograficznym szkicem autorstwa młodego historyka Krzysztofa Drozdowskiego, postać generała Jana Chmurowicza odzyskuje należne jej miejsce w historii.