Zmiana. Z problemów świadomości literackiej przełomu 1955-1959 w Polsce

Książka stanowi zbiór esejów analizujących rozwój świadomości literackiej w Polsce w okresie około roku 1956. Autor, korzystając z obszernego materiału krytycznoliterackiego, stara się opisać napięcia występujące w tamtejszej kulturze. Odwołując się do ówczesnego światopoglądu, uzasadnia, w jaki sposób nowoczesne projekty estetyczne wpisują się w ramy tradycji. Nie uznaje dzieła za monografię, traktując zebrane rozprawy jako punkt wyjścia do dalszej refleksji i analizy.W „Dialektyce przełomu” autor bada wzajemne relacje pomiędzy różnymi porządkami: światopoglądowym (marksizm, egzystencjalizm, personalizm), diachronicznym (tradycja literacka) oraz synchronicznym (współczesne projekty sztuki). Uważa, że zrozumienie tych zależności pozwala wiernie ocenić znaczenie transformacji w polskiej kulturze i literaturze połowy XX wieku.Studium „Egzystencjalizm doby Października” omawia nie tylko skutki wprowadzenia tej filozofii na polski grunt, ale także analizuje jej powierzchowne postrzeganie w literaturoznawstwie. Z kolei w eseju „O model literatury nowoczesnej” przedstawione są estetyczne i ideologiczne konteksty zerwania po roku 1955 z socrealizmem, a także zwrot w kierunku nurtów estetycznych sprzed 1918 roku, takich jak futuryzm, Awangarda Krakowska, Druga Awangarda oraz projekty nowoczesnej sztuki, takie jak poezja imaginatywna czy czarna proza.W końcowym studium „Od realizmu socjalistycznego do literatury tematu” ukazany jest proces redefinicji pojęcia realizmu, które zostało uwolnione od ideologicznych zależności przez krytykę literacką.