Wnuczka Fabergé. Kobiety Romanowów (barwione brzegi)

„Wnuczka Fabergé” Moniki Raspen to powieść historyczna, która już od pierwszych stron skutecznie przyciąga uwagę czytelnika. Autorka osadza fabułę w realiach schyłku XIX wieku i początku XX wieku , opierając ją częściowo na faktach historycznych, co nadaje historii wiarygodności i głębi. To świat carskich salonów, dworskich intryg i pozornego przepychu, pod którym kryją się brutalne mechanizmy władzy.
Najmocniejszym elementem powieści jest sposób, w jaki Raspen obnaża hierarchię wartości epoki. Liczy się majątek, wpływy i nazwisko — nie moralność, nie mądrość, nie człowieczeństwo. Bohaterowie funkcjonują w rzeczywistości, w której intryga staje się codziennością, a człowiek bywa jedynie narzędziem do osiągania politycznych i rodowych celów. Czytając, trudno nie odnieść wrażenia, że choć minęły wieki, mechanizmy rządzące światem wciąż pozostają niepokojąco podobne.
Autorka nie unika tematów trudnych i niewygodnych. Przerażający obraz spędzania płodów, gwałtów na służbie dworskiej czy proceder zamiany noworodków w imię walki o następców tronu pokazuje, jak daleko potrafiła posunąć się „szlachetność” tamtych czasów. O ile dramat służby można próbować rozumieć jako efekt bezwzględnej dominacji klasowej, o tyle świadomość, że podobne praktyki miały miejsce również w arystokratycznych domach, budzi autentyczny sprzeciw i moralny dyskomfort.
Od siebie: podczas lektury wielokrotnie łapałam się na myśli, że mimo wszystkich wad współczesnego świata, wolę żyć „tu i teraz”. Raspen skutecznie pozbawia XIX-wieczną historię romantycznej otoczki, pokazując ją jako przestrzeń obłudy, przemocy i cynizmu. Jednocześnie warto podkreślić, że w tym mroku pojawiają się postacie pozytywne — nieliczne, ale znaczące — które pozwalają wierzyć, że nawet w najbardziej zepsutym systemie możliwe było zachowanie resztek człowieczeństwa.
„Wnuczka Fabergé” to nie tylko powieść historyczna, lecz także gorzka refleksja nad naturą władzy i ludzkich ambicji. Książka, która zostawia po sobie niepokój i zmusza do myślenia — a to, moim zdaniem, jedna z jej największych zalet.