Wieczny początek. Warmia i Mazury

Jest to przewodnik... po niełatwej historii Warmii i Mazur. Przewodnik, który każdego czytelnika może zaprowadzić gdzieś indziej. Dla mnie była to niełatwa lektura, głównie dlatego, że opisująca znikanie mojej ukochanej krainy - Warmii. Beata Szady przedstawia co najmniej dwa wymiary znikania tych krain. Pierwsza bardzo dosłowna (szczególnie w odniesieniu do Warmii), to niszczenie krajobrazu i dziedzictwa kulturowego. I Warmia i Mazury, po tym powojennym, przeżywają teraz drugi "najazd osadników". Zaraz po II wojnie światowej byli to przybysze z Kurpi, Mazowsza, Wileńszczyzny i innych rejonów dawnej Polski, którzy zasiedlali (a często tylko grabili, tzw. Ziemie Odzyskane). Teraz w tę część Polski zjeżdżają nowobogaccy (ale oczywiście nie tylko i to nie jest reguła!) szukający "spokoju i wytchnienia od zgiełku dużego miasta". Budują dworki i pałace, które ogradzają murami i płotami (sam widywałem sięgające dwóch metrów ogrodzenia wykonane z kamienia) nie dbając o estetykę i piękno krajobrazu, nie próbując nawet nawiązać tymi "zamkami" do tradycyjnej architektury. Co gorsza, stara zabudowa znika, bo stała się atrakcyjnym i modnym materiałem budowlanych (istnieją dziesiątki firm zajmujących się rozbiórkami warmińskich domów, obór czy drewnianych stodół).
Drugi wymiar "znikania" Warmii i Mazur, to znikanie rdzennych mieszkańców. Oczywiście teraz jesteśmy (mniej lub bardziej świadomymi) świadkami końcówki tego procesu, a w zasadzie epilogu. Wszystko zaczęło się mniej więcej w 1944 roku i później konsekwentnie było realizowane przez lata PRL-u. Teraz robi to po prostu biologia. Ci Warmiacy i Mazurzy, którzy wytrwali w niełatwym środowisku, po prostu umierają. Wiadomo, że można o wielu mieszkańcach tej części świata powiedzieć, że stając ramię w ramię z nazistowskimi Niemcami, sami sobie taki los zgotowali. Tylko że... jak to w życiu najczęściej bywa, rzecz wcale nie jest taka czarno-biała.