W polu

"W polu" to powieść skupiająca się na losach kompanii Wojska Polskiego, walczącej z bolszewikami o północno-wschodnie tereny Rzeczypospolitej w lecie 1920 roku. Autorem dzieła jest Stanisław Rembek, pisarz niemal zapomniany, szczególnie z powodu okresu, kiedy jego prace były objęte zakazem publikacji, zwłaszcza w czasach stalinowskich. Rembek, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej, brał również udział w obronie Warszawy we wrześniu 1939 roku. Jego powieść, wydana po raz pierwszy w 1937 roku, maluje realistyczny obraz brutalności konfliktu, chaosu i jego niszczących skutków na psychikę ludzi oraz ich relacje. W dziele znajdują się także portrety polskiego społeczeństwa walczącego o świeżo odzyskaną niepodległość.Główny bohater, porucznik Paprosiński, tęskni za życiem poza frontem, co stanowi dla niego rzadkie momenty wytchnienia. Dzięki jego przeżyciom czytelnik zyskuje wgląd w surową rzeczywistość żołnierską. Rembek umiejętnie przedstawia różnorodność żołnierzy, ich pochodzenie społeczne i regionalne oraz role w oddziale. Miniportrety bolszewickich żołnierzy są kolejnym mistrzowskim aspektem twórczości autora. Historia oddziału, nad którym ciąży fatum, skłania do refleksji nad znaczeniem jednostki w kontekście całej grupy. Utrata jednego z członków kompanii zaczyna ciąg wydarzeń prowadzących do jej zagłady.Dzieło oferuje wiele dla miłośników historii militarnej, prezentując szczegóły dotyczące broni i taktyki tego okresu. Styl Rembeka, pełen niemal młodopolskich opisów i bogatych porównań, kontrastuje z naturalistycznym ukazaniem cierpienia, śmierci bohaterów i zniszczenia. Powieść jest uznawana za najwybitniejsze dzieło Rembeka, a Czesław Miłosz docenił ją jako najważniejszą powieść militarną okresu międzywojennego.Twórczość Rembeka znalazła uznanie również w kinematografii. Juliusz Machulski zrealizował film "Szwadron" na podstawie jego opowiadań, osadzony w czasach powstania styczniowego, a Andrzej Wajda wyreżyserował "Wyrok na Franciszka Kłosa", koncentrujący się na kwestiach zdrady i kolaboracji w okresie okupacji.